2-2[102]-447/2021 qərar mətni

PDF

Azərbaycan Respublikası adından

QƏRAR

Bakı şəhəri

İş № 2-2(102)-447/2021

12.10.2021

ALİ MƏHKƏMƏ

Azərbaycan Respublikası adından

Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin

Kommersiya Kollegiyasının

İddiaçının Şirkətin cavabdeh MMC-yə qarşı iddia tələbinə dair ilkin, MMC-nin Şirkətə

qarşı qarşılıqlı iddia tələbinə dair iş üzrə

Q Ə R A R I

Açar sözlər: icarə haqqının, maddi və mənəvi ziyanın ödənilməsi, çəkilmiş xərclərin

tutulması, müqavilənin etibarsız hesab edilməsi

Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası,

hakim Məmmədli Bəhram Məmməd oğlunun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Qəribov

Bəhman Fərhad oğlu və Dadaşov İlqar Ağababaş oğlundan ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi
Cəfərli Aminə Əliəsgər qızı

ilkin iddiaçı, qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh Şirkətin vəkili

ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı MMC-nin vəkili Vəkil1 iştirakı ilə,

İddiaçı Şirkət Cavabdeh MMC-yə qarşı “icarə haqqının, maddi və mənəvi ziyanın ödənilməsi”

tələbinə dair ilkin və Cavabdeh MMC-nin İddiaçı Şirkətə qarşı “çəkilmiş xərclərin tutulması və
müqavilənin etibarsız hesab edilməsi” tələbinə dair qarşılıqlı iddia ərizələri üzrə iddiaçı və cavabdeh
tərəfindən ayrı-ayrılıqda Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2021-ci il 27
may tarixli 2-2(103)-82/2021 saylı qətnaməsindən verilmiş kassasiya şikayətlərinə açıq məhkəmə
iclasında baxılmışdır.

İ. İŞİN HALLARİ

1. İş materiallarında olan Kommersiya hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı məlumatlarından

çıxarışdan görünür ki, İddiaçı Şirkət (bundan sonra – “Şirkət”) qanuni təmsilçisi X1 (bundan sonra –
“N.Q”).

2. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin

yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş
Texniki Pasportdan görünür ki, ünvan 1-də yerləşən əmlak kompleksi kimi müəssisə Şirkətin qanuni
sahibliyindədir.

3. İş materiallarında olan X1 ilə cavabdeh MMC (bundan sonra – “MMC”) arasında yazılı

formada bağlanaraq notarial qaydada təsdiq edilmiş 2016-cı il 14 may tarixli icarə müqaviləsindən
görünür ki, icarəyə verən ünvan 2-də yerləşən 3 otaqlı mənzili icarəçiyə icarəyə verməyi, icarəçi isə
5.232,55 manat icarə haqqı ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür.

4. İş materiallarında olan X1 (icarəyə verən) ilə MMC (icarəçi) arasında sadə yazılı formada

bağlanmış 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsindən görünür ki, icarə verən mülkiyyətində olan
ünvn 1-də yerləşən Y adlı binanı icarəçinin istifadəsinə icarəyə vermişdir. Bir aylıq icarə haqqı 4.500
manat məbləğində müəyyən edilir və ödəmə bank köçürmə şəklində həyata keçirilir. İcarə
müqaviləsi 1 il müddətinə bağlanmışdır.

5. İş materiallarında olan “MBA Consulting Group” tərəfindən verilmiş qiymətləndirmə rəyindən

görünür ki, ünvan 1-də yerləşən 2 mərtəbəli qeyri-yaşayış sahəsinin 2017-ci il 12 may tarixinə
hesablanmış təmir-smeta xərclərinin bazar dəyəri 42.880 manat təşkil edir.

6. İş materiallarında olan Ş adlı şəxs tərəfindən imzalanmış Y Motel üçün smeta adlanan

sənədlərdən görünür ki, santexnika işlərinin qiyməti 3.473,25 manat, rəng işlərinin qiyməti 13.227
manat, elektrik işlərinin qiyməti 7.553,81 manat məbləğində müəyyən edilmişdir.

7. İş materiallarında olan 2017-ci il 11 mart tarixli Qeyri-qanuni istifadə nəticəsində itirilmiş su

hesabatından müəyyən edilir ki, 3.434 m

3

miqdarda sudan qeyri-qanuni istifadə etməklə "A" ASC-yə

(bundan sonra – “ASC”) ziyan vurulmasına görə Şirkətə 3.434 manat məbləğində əlavə sərfiyyat
hesablanmışdır.

8. İş materiallarında olan MMC tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş 2017-ci il 7 aprel tarixli

qəbzdən görünür ki, abonent şirkətin ASC-yə olan 6.870 manat məbləğində borcu ödənilmişdir.

9. İş materiallarında olan Qaradağ rayon Sukanal idarəsinin rəisi tərəfindən təsdiq edilmiş

Şirkətin 2016-cı ilin may ayından 2017-ci il may ayına qədər ödəniş məbləğlərindən görünür ki,
göstərilən müddət ərzində sudan istifadəyə görə abonent tərəfindən cəmi 8.985 manat, o cümlədən
2017-ci ilin mart ayında 7.070 manat borc ödənilmiş, 2016-cı ilin noyabr – 2017-ci ilin fevral
aylarında isə heç bir məbləğ ödənilməmişdir.

İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları
a) Birinci instansiya məhkəməsində icraat

10. Şirkət 2018-ci il 12 iyun tarixində MMC-yə qarşı iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Binəqədi Rayon

Məhkəməsinə müraciət edərək, MMC-dən ödənilməmiş 8.000 manat icarə haqqı, vurulmuş maddi
ziyan kimi 42.879 manat, 7 ay ərzində ödənilməmiş su pulu olaraq 3.434 manat, mənəvi ziyan
olaraq 10.000 manat məbləğində pul məbləğinin tutularaq Şirkətə ödənilməsi barədə qətnamə
çıxarılmasını xahiş etmişdir.

11. İlkin iddianın əsaslarına görə, Şirkətin rəhbəri (qanuni təmsilçisi) X1 2016-cı il 1 iyun tarixli

icarə müqaviləsi əsasında mülkiyyətində olan ünvan 1-də yerləşən Y adlı binanı MMC-yə icarəyə
vermişdir. Aylıq icarə haqqı 4.500 manat məbləğində müəyyən edilmiş və ödəmənin bank köçürmə
şəklində həyata keçirilməsi barədə razılığa gəlmişlər. 2017-ci ildə isə icarə haqqı 8.000 manat
olması razılaşdırılmışdır. Lakin MMC-nin sədri tərəfindən icarə müqaviləsinin şərtləri pozulmuş, may
ayı üzrə icarə haqqı ödənilməmişdir. Bundan əlavə, “MBA Consulting Group” tərəfindən verilmiş
qiymətləndirmə hesabatına əsasən həmin obyektin 2017-ci il 12 may tarixinə hesablanmış təmir-
smeta xərclərinin bazar dəyəri 42.880 manat təşkil edir. Həmçinin MMC tərəfindən oteldə istifadə
olunan su pulu ödənilməmişdir. ASC tərəfindən verilmiş 2017-ci il 13 mart tarixli 6547 saylı inventar
aktına əsasən, Şirkət 3.434 m

3

miqdarında 3.434 manat dəyərində sudan qeyri-qanuni istifadə

etməklə ASC-yə ziyan vurmuş, nəticədə 3.434 manat məbləğində borcu yaranmışdır. MMC-nin
sədri tərəfindən edilən qanunsuz hərəkətlər nəticəsində iddiaçı çox sarsıntı, əsəb keçirmiş, vaxtını
bu məsələyə sərf etmişdir. Keçirdiyi stress nəticəsində səhhətində problemlər yaranmışdır. Buna
görə də ona dəymiş mənəvi ziyana görə 10.000 manat MMC-dən tutulmalıdır.

12. Şirkət sonradan iddia ərizəsinə əlavə verərək icarə haqqı kimi, eləcə də vurduğu ziyana

görə cəmi 323.750 manat pulun MMC-dən alınıb Şirkətə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul
edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir.

13. Əlavə ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, iddia ərizəsində icarə haqqı məbləği 5.232 manat

deyil, 8.000 manat göstərilməlidir. Belə ki, 2017-ci ilin mart-aprel aylarında razılaşdıqları kimi may
ayı üçün də icarə haqqına görə 8.000 manat, binaya vurduğu ziyana görə 42.880 manat, binanın
təmirsiz olduğuna və məhkəmə mübahisələrinə görə binanı icarəyə verə bilmədiyi üçün 32 ay üçün
hər aya görə 8.000 manatdan hesablanmış (əldən çıxmış fayda) 256.000 manat və mənəvi ziyana
görə 10.000 manat məbləğində pulun MMC-dən tutulması tələb olunur (qeyd olunan pul
məbləğlərin cəmi 316.880 (8.000+42.880+256.000+10.000) manat təşkil edir).

14. İddia tələbi Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin (bundan sonra – “MM”) 21.2,

385.1, 700.1, 700.2, 700.3, 701.2, 704.1, 704.2, 1096.1, 1096.2, 1097.1, 1108.1, 1108.2, 1108.3,
1115-ci maddələrinə, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun (bundan sonra –
“AMP”) “Mənəvi zərərin ödənilməsi barədə qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi

haqqında” 2008-ci il 3 noyabr tarixli 7 saylı qərarına istinad edərək əsaslandırılmışdır.

15.  Bakı şəhər Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 2018-ci il 18 iyul tarixli 2(001)-6098/2018 saylı

qərardadı ilə iş üzrə məhkəmə tikinti-texniki ekspertizası təyin edilmiş və iş üzrə icraat
dayandırılmışdır.

16.  2018-ci il 6 avqust tarixində MMC-nin nümayəndəsi və vəkili Bakı şəhər Binəqədi Rayon

Məhkəməsinin 2018-ci il 18 iyul tarixli qərardadından şikayət verərək şikayətinin təmin edilməsini və
MMC-nin iştirakı ilə araşdırmalar aparılmasının təmin edilməsi məqsədi ilə ekspertlər qarşısında
qoyulan suallara MMC-nin maraqlarını təmin edən sualların əlavə edilməsinin, eləcə də ərazi və
məhkəmə aidiyyəti qaydalarına riayət edilib-edilməməsinin müəyyən edilməsinin zəruriliyini nəzərə
alaraq 2018-ci il 18 iyul tarixli 2(001)-6098/2018 saylı qərardadını ekspert rəyi alınanadək mülki iş
üzrə icraatın dayandırılması hissəsində ləğv edilərək, iş materiallarının geri qaytarılmasını xahiş
etmişdir.

17.  Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 2018-ci il 20 avqust tarixli 2(001)-6098/2018

saylı qərardadı ilə MMC-nin nümayəndəsi və vəkili tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilmiş, iş üzrə
icraat təzələnmişdir.

18. Həmçinin MMC-nin nümayəndəsi və vəkili vəsatət ilə məhkəməyə müraciət edərək mülki iş

aidiyyəti üzrə düzgün verilmədiyindən iddia ərizəsinin ona əlavə edilmiş sənədlərlə birlikdə geri
qaytarılması barədə qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdir.

19. Bakı şəhər Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 2018-ci il 5 sentyabr tarixli 2(001)-6098/2018

saylı qərardadı ilə MMC-nin vəsatəti qismən təmin edilmiş, iş aidiyyəti üzrə baxılması üçün 1 saylı
Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinə göndərilmişdir.

20. 2018-ci il 16 oktyabr tarixdə MMC-nin nümayəndəsi və vəkili qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə 1

saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinə müraciət edərək, Şirkətin razılığı ilə Y otelinin təmirinə sərf
edilmiş 40.541 manat, Y otelinin sahibləri tərəfindən çəkilmiş qeyri-qanuni su xətlərinə görə onlara
tətbiq edilmiş cərimə üçün ödənilmiş 6.870 manat məbləğində pul vəsaitinin və məhkəmə xərclərinə
görə 30 manat dövlət rüsumunun Şirkətdən MMC-nin xeyrinə tutulması barədə qətnamə
çıxarılmasını xahiş etmişdir.

21. Qarşılıqlı iddia onunla əsaslandırılmışdır ki, sonradan binanın texniki vəziyyəti ilə bağlı

yarana biləcək hər hansı mübahisənin qarşısını almaq məqsədi ilə Y oteli icarəyə götürülərkən, eyni
zamanda, boşaldılaraq açarları sözügedən otelə məxsus Y restoranına təhvil verilərkən
tərəflərindən foto və video çəkilişlər həyata keçirilmişdir. Bina tərəflərindən təhvil alınarkən otel kimi
fəaliyyət göstərməsi üçün yararsız vəziyyətdə olduğundan, sonradan Şirkətin razılığı ilə
tərəflərindən orada aparılan təmir işlərinə 40.541 manat məbləğində pul vəsaiti sərf edilmişdir.
Bununla bağlı qaimə fakturalar məhəkəməyə təqdim olunur. Beləliklə, icarə müqaviləsinə xitam
verilməsi barədə Şirkətə dəfələrlə  xəbərdarlıqlar edilməsi, rəsmi məktubla müraciət edilməsi, eləcə
də, Bakı şəhəri 8 saylı Notariat kontoru tərəfindən icarə müqaviləsinə xitam verilməsi nəzərə
alınaraq, binanın təhvil alınması xahiş edilmiş, lakin Şirkət hər dəfə müxtəlif vasitələrlə binanı təhvil
almaqdan yayınmışdır. İddiaçı oteli tərəflərindən təhvil verildikdən bir müddət sonra gecə vaxtı
otelin yanından keçərkən oranın faktiki istifadədə olmasının şahidi olmuşlar. Belə ki, həmin vaxt
otelin işıqlarının yandığı tərəflərindən müşahidə olunmuş və bununla bağlı telefon vasitəsi ilə
videoçəkiliş edilmişdir. Təqdim olunmuş videodiskdə həmin kadrlar da mövcuddur. 7 ay ərzində
ödənilməmiş 3.434 manat məbləğində su pulu tələbi bağlı ilə qeyd edir ki, su pulu daimi olaraq
vaxtı-vaxtında ödənilmiş, həmin müddətdə hər hansı borc yaranmamışdır. Həmin borcun onlarla hər

hansı əlaqəsi yoxdur. Belə ki, tərəflərindən otel binası təhvil alınarkən orada su xətləri mövcud
olmuş və onlar tərəfindən otel binasından istifadə etdikləri müddətdə yalnız həmin su xəttindən
istifadə olunaraq pulu vaxtında ödənilmişdir. Lakin sonradan su idarəsinin əməkdaşları tərəfindən
yoxlama aparılan zaman İddiaçı otelinə və otelin nəzdində fəaliyyət göstərən İddiaçı restoranına
suyun qeyri-qanuni yolla çəkildiyi aşkar olunmuş və obyektə cərimə tətbiq olunmuşdur. Həmin vaxt
onlar tərəfindən gizli yolla hər hansı su kanalına qoşulma halı olmamışdır. Suyun otelə qeyri-qanuni
yolla çəkildiyindən yalnız həmin vaxt xəbərləri olmuş, lakin otelin sahibləri tərəfindən cərimənin
ödənilməsindən imtina edildiyindən 2017-ci il 7 aprel tarixində məcburiyyət qarşısında 6.870 manat
məbləğində cərimə onlar tərəfindən ödənilmişdir və cərimənin ödənilməsinə dair qəbzin əsli məhz
onlardadır.

22. Sonradan,  2020-ci il 3 iyul tarixində MMC iddia ərizəsinə dəqiqləşmə barədə ərizə ilə

məhkəməyə müraciət edərək, iddia tələbinin həcmini artıraraq qeyd olunan tələbləri ilə yanaşı,
Şirkət ilə aralarında bağlanmış 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi
barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.

23. Qarşılıqlı iddiaçı bu tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, tərəflər arasındakı Bakı şəhəri 8

saylı notariat kontorunda təsdiq edilmiş 2016-cı il 14 may tarixli icarə müqaviləsinə əsasən tam
mülkiyyət hüququ üzrə X1-ə məxsus ünvan 2-də yerləşən ümumi sahəsi 66,76 m

2

3 otaqlı mənzil

MMC-yə icarəyə verilmişdir. Göründüyü kimi, Şirkət 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsinə
əsasən mülkiyyətində olan ünvan 1-də yerləşən Y adlı binanı MMC-nin istifadəsinə icarəyə verdiyini
bildirsə də, əslində icarə müqaviləsi həmin ünvanla bağlı deyil. 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə
müqaviləsindən ümumiyyətlə məlumatları yoxdur və həmin müqaviləni qəbul etmirlər. 2016-cı il 1
iyun tarixli müqavilədə icarəyə verən kimi X2 olduğu qeyd olunsa da, müqavilə X1 tərəfindən
imzalanmışdır. Bununla yanaşı, həmin müqavilədə icarəçi bölməsində edilən imza MMC-nin sədri
X2-yə məxsus deyil. Buna sübut olaraq 2016-cı il 14 may tarixli icarə müqaviləsinə diqqət yetirdikdə
imzaların fərqli olması və faksmil ilə, yəni möhür ilə vurulması açıq-aydın görünür. Bundan başqa,
müqavilə hüquqi şəxslər arasında bağlandığından hər ikisi möhür ilə təsdiq olunmalı idi. Lakin
həmin müqavilədə heç bir hüquqi şəxsin möhürü yoxdur. 2016-cı il 1 iyun tarixli müqavilənin
etibarsız hesab edilməsi üçün kifayət qədər əsas vardır.

24. Qarşılıqlı iddia Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 26, 60-cı, MM-in 676.0.1,

676.0.3, 677.1.2, 677.1.3, 677.1.4, 680.1, 680.2, 700.1, 700.3, 777.1, 777.2, 783.1, 1090.1-ci,
Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – “MPM”) 107, 119.1,
121.1, 155-ci maddələrinə, “İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqlarının müdafiəsi haqqında
Konvensiy”anın 6-cı maddəsinə istinad edilməklə əsaslandırılmışdır.

25. 1 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2018-ci il 16 oktyabr tarixli 2-2(81)1272/2018

saylı qərardadı ilə iş aidiyyəti üzrə baxılması üçün 2 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinə
göndərilmişdir.

26. 2 saylı Bakı-İnzibati İqtisadi Məhkəməsinin 2019-cu il 4 aprel tarixli 2-2(82)-203/2019 saylı

qərardadı ilə MMC-nin qarşılıqlı iddiası qəbul edilmişdir (hakim – R.Kərimli).

27. Tərəflərin nümayəndələri 2019-cu il 8 aprel tarixində məhkəməyə vəsatət verərək iş üzrə

ekspertizanın keçirilməsini xahiş etmişlər.

28. 2 saylı Bakı İnzibati-İqtisadi Məhkəməsinin 2019-cu il 8 aprel tarixli 2-2(82)-203/2019 saylı

qərardadı ilə tərəflərin vəsatətləri təmin edilmiş, iş üzrə məhkəmə-texniki ekspertizası təyin edilmiş,
ekspertizanın keçirilməsi Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası

Mərkəzinin ekspertlərinə həvalə edilmiş, ekspert qarşısında aşağıdakı suallar qoyulmuşdur:

28.1. Şirkətə məxsus ünvan 1-də yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin istifadəsi ilə əlaqədar

yararsız hala düşməsi nəticəsində dəymiş ziyanın məbləğinin və həmin obyektin əvvəlki vəziyyətə
qaytarılması üçün çəkiləcək xərcin məbləğinin müəyyən edilməsi;

28.2. Həmin obyektin su ilə təchiz olunması üçün hazırda mövcud olan su xəttinin hansı vaxtda

(təxminən) çəkilməsinin müəyyən olunması;

28.3. İşdə olan sənədlər (o cümlədən fotoşəkillər və s.) əsasında Şirkətə məxsus qeyri-yaşayış

sahəsi MMC-yə icarəyə verildikdən sonra icarəçi tərəfindən təmir və abadlıqla bağlı çəkilən xərcin
məbləğinin müəyyən edilməsi.

29. 2020-ci il 9 yanvar tarixli 28990 saylı ekspert rəyi ilə qoyulmuş suallara aşağıdakı kimi

cavab verilmişdir:

29.1. Şirkətə məxsus qeyri-yaşayış sahəsi üzrə əmələ gəlmiş qüsurların aradan qaldırılması və

tikililərin əvvəlki vəziyyətə gətirilməsi üçün yerinə yetirilməli tikinti-təmir işlərinin dəyəri 32.758 manat
məbləğində müəyyən olunmuşdur. Obyektdə quraşdırılmış avadanlıqlarda, o cümlədən kondisioner
sistemində yaranmış qüsurların müəyyən edilməsi tikinti ekspertinin səlahiyyətinə aid olmadığından,
həmin avadanlıqların bərpa dəyərinin müəyyən olunması ilə bağlı tədqiat aparılmır.

29.2. Tikinti işlərinin aparılma müddətinin müəyyən ediməsi üçün metodika olmadığından, qeyri-

yaşayış sahəsinin su ilə təchiz olunması üçün hazırda mövcud olan su xəttinin hansı vaxtda
çəkilməsinin müəyyən olunmasına dair tədqiqat aparılmadı.

29.3. Tədqiq olunan qeyri-yaşayış sahəsi MMC-yə icarəyə verildikdən sonra icarəçi tərəfindən

təmir və abadlıqla bağlı hansı işlər aparıldığına dair smeta sənədləri, işlərin təhvil verilməsinə dair 2
saylı icra aktları olmadığından, MMC tərəfindən həmin sahədə təmir və abadlıq işlərinin aparılıb-
aparılmadığını, eləcə də həmin işlərə çəkilmiş xərclərin məbləğini müəyyən etmək mümkün olmadı.

30. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2020-ci il 3 sentyabr tarixli 2-2(113)-361/2020 saylı

qətnaməsi ilə aşağıdakılar qət edilmişdir (hakim – L.Əliyeva):

30.1. ilkin iddia qismən təmin edilsin, MMC-dən 2.467,7 manat icarə haqqı borcu, dəymiş maddi

zərərin əvəzi olaraq 7.136,87 manat məbləğində pul vəsaiti, cəmi 9.604,57 manat məbləğində pul
vəsaiti və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 10 manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq
Şirkətə ödənilsin, qalan hissədə ilkin iddia rədd edilsin, ilkin iddia verilərkən ödənilmiş dövlət
rüsumunun 20 manat hissəsi Şirkətə aid edilsin;

30.2. qarşılıqlı iddia rədd edilsin, qarşılıqlı iddia verilərkən ödənilmiş 30 manat məbləğində

dövlət rüsumu MMC-yə aid edilsin;

30.3. iş üzrə keçirilmiş məhkəmə-texniki ekspertizasının dəyəri olan 100 manat məbləğində pul

vəsaitinin 50 manat hissəsi Şirkətdən, qalan 50 manat hissəsi isə MMC-dən tutularaq Azərbaycan
Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin hesabına köçürülsün.

31. Birinci instansiya məhkəməsinin iş üzrə mövqeyi aşağıdakı kimi olmuşdur:

31.1. Məhkəmə iclasında müəyyən edildi ki, tərəflər arasında ünvan 1-də yerləşən Y oteli

adlanan binanın icarəyə verilməsi ilə bağlı 2016-cı ildə razılıq əldə edilmiş, 2016-cı ilin may ayında
Şirkət tərəfindən həmin bina MMC-yə istifadəyə verilmiş, MMC müəyyən müddət ərzində oteldən
fəhlələrin qalacaq yeri kimi istifadə etmiş və icarə haqqı ödəmişdir.

31.2. Tərəflər arasında yaranmış mübahisəli öhdəlik hüquq münasibətlərinin əsasında 2016-cı il

1 iyun tarixli icarə müqaviləsinin durduğu nəzərə alınaraq ilk növbədə həmin müqavilənin etibarsız
hesab edilməsi barədə qarşılıqlı iddia tələbinə münasibət bildirmək zəruridir.

31.3. MMC qarşılıqlı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, həmin müqavilənin bağlanması

barədə məlumatları olmamış, müqavilə onlar tərəfindən imzalanmamış, onların adından faksmil
klişe ilə təsdiq edilmiş və müqaviləyə möhür vurulmamışdır.

31.4. Həmin əsaslar müqavilənin etibarsızlığı əsasları kimi MM-də nəzərdə tutulmamışdır.

Müqavilənin MMC-nin adından səlahiyyətli şəxs tərəfindən imzalanmaması müqavilənin etibarsız
hesab edilməsinə deyil, tərəflər arasında müqavilənin bağlanmamış hesab edilməsi üçün əsas ola
bilər ki, həmin tələb isə MMC tərəfindən irəli sürülməmişdir.

31.5. Digər tərəfdən, müqavilənin bağlanmamış hesab edilməsi barədə tələb irəli sürülməsi

ehtimal olunsa belə, hazırkı işdə həmin tələbin təmin edilməsi üçün əsasların mövcudluğu müəyyən
edilmir.

31.6. Hazırkı işin mübahisə edilməyən hallarından isə görünür ki, tərəflər müqavilənin mühüm

şərtləri barədə razılığa gəlmiş və hətta müqavilə bir neçə ay ərzində hər iki tərəf tərəfindən icra
edilmişdir. Başqa sözlə, hər iki tərəfin mübahisəli müqavilənin bağlanmasında iradə ifadəsinin
olması açıq-aşkardır. Belə olan halda isə müqavilənin səlahiyyətli şəxs tərəfindən imzalanmaması,
faksmil klişe ilə təsdiq edilməsi hər iki tərəfinin on bir ay ərzində icra etdikləri müqavilənin
bağlanmamış hesab edilməsi üçün əsas hesab edilə bilməz.

31.7. Mübahisəli müqavilənin on bir ay ərzində  hər iki tərəf tərəfindən icra edildiyini nəzərə

aldıqda MMC-nin istinad etdiyi müqavilənin bağlanması barədə məlumatlarının olmaması barədə
dəlillər də inandırıcı görünmür.

31.8. Digər tərəfdən, MMC-nin müqavilənin etibarsız hesab edilməsinə əsas kimi istinad etdiyi

müqavilənin imzalanmaması barədə dəlilinə müqavilənin qanunda nəzərdə tutulmuş formasına
əməl edilib-edilməməsi baxımından da qiymət verilməlidir.

31.9. Mübahisəli icarə müqaviləsi üzrə icarə obyekti daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə

alınmalı olan əmlak olduğundan həmin müqavilə qanunvericiliyin tələblərinə əsasən yazılı formada
bağlanmaqla notariat qaydasında təsdiq edilməli idi.

31.10. Belə olan halda, məhkəmə hesab edir ki, 2016-cı il 1 iyun tarixli mübahisəli icarə

müqaviləsi bağlanarkən qanunda nəzərdə tutulan forma tələblərinə riayət edilmədiyindən həmin
müqavilə əhəmiyyətsiz əqddir.

31.11.  MM-nin 354.1-ci maddəsinin məzmunundan göründüyü kimi, qanunverici əhəmiyyətsiz

əqdin etibarsızlığı nəticələrinin tətbiqi haqqında tələbin irəli sürülməsi üçün bir illik kəsici müddət
müəyyən etmişdir. Göstərilən müddəa onu nəzərdə tutur ki, maraqlı şəxs əqdin icrasına başlanıldığı
vaxtdan bir il keçdikdən əqdin etibarlılığını mübahisələndirmə hüququnu itirir. İddia müddətindən
fərqli olaraq kəsici müddətin məhkəmə tərəfindən tətbiq edilməsi üçün cavabdeh tərəfindən
müddətin tətbiqi barədə ərizənin verilməsi tələb edilmir.

31.12.  Hazırkı işin müəyyən edilmiş hallarından isə görünür ki, mübahisəli əqdin icrasına 2016-

cı ildə başlanıldığı halda əqdin etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair iddia 2020-ci ildə irəli
sürülmüş, yəni göstərilən tələbin irəli sürülməsi üçün qanunda nəzərdə tutulmuş bir illik kəsici
müddət buraxılmışdır. Buna görə də əqdin etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair hissədə qarşılıqlı
iddia rədd edilməlidir.

31.13. MMC-nin qarşılıqlı iddia ərizəsində istinad etdiyi tərəflər arasında icarə hüquq

münasibətlərinin X1 ilə MMC arasında yazılı formada bağlanaraq notarial qaydada təsdiq edilmiş
2016-cı il 14 may tarixli icarə müqaviləsi ilə tənzimlənməsi barədə dəlilinə münasibətdə isə qeyd
edilir ki, həmin müqaviləyə əsasən icarə obyekti hazırkı mübahisənin predmeti olan İddiaçı adlanan
bina deyil, ünvan 2 ünvanında yerləşən 3 otaqlı mənzil olduğundan həmin müqavilə şərtlərinin
hazırkı mübahisəyə tətbiqi istisna edilir.

31.14. MMC-nin irəli sürdüyü ikinci qarşılıqlı iddia tələbi mübahisəli binada tərəflərindən aparmış

təmir işlərinin dəyərinin Şirkətdən tutulması tələbidir. MMC həmin hissədə olan tələbini
əsaslandırmaq üçün məhkəməyə təqdim edilmiş qaimə fakturalara, şahid ifadələrinə və eləcə də
şahid Ş.Məmmədov tərəfindən imzalanmış smeta adlandırılmış sənədə istinad etmişdir.

31.15. Əvvəla, MMC tərəfindən təqdim edilmiş bir sıra inşaat materiallarının alınmasına dair

 qaimə-fakturalara əsasən həmin fakturalarda göstərilmiş malların məhz İddiaçı otelinin təmiri üçün
nəzərdə tutulduğunu müəyyən etmək mümkün deyil.

31.16. Digər tərəfdən, şahid ifadələrinə gəldikdə məhkəmə iclasında dindirilmiş şahidin ifadələri

ilə bağlı məhkəmə qeyd edir ki, şahid ifadəsində MMC tərəfindən binada təmir işlərinin görülməsini
bildirsə də, həmin işlərin görülməsində bilavasitə iştirak etməmiş, işlərin həcmi barədə dolğun
məlumat verə bilməmişdir.

31.17. Digər şahidin ifadəsində MMC-nin sifarişi əsasında binada malyar, elektrik (elektrik şitinin

yığılması) və həyətdə örtük (naves)  quraşdırılması və santexnika işlərinin (su borularının təmiri,
kranların quraşdırılması) gördüyünü göstərmişdir. Şahidin ifadələrində qeyri-müəyyənliklər və
ziddiyyətlər nəzərə çarpmışdır. Belə ki, mübahisəli bina 2016-ci ildə MMC-nin istifadəsinə verildiyi
halda, şahid təmir işlərini 2012-2013-cü illərdə apardığını göstərmişdir.

31.18. Şirkətin qanuni təmsilçisi kranların quraşdırılması, qeyri-qanuni su xəttinin çəkilməsi və

əlavə sanitar qovşaqları üçün divarüstü su borularının çəkilməsi kimi işlər istisna olmaqla, MMC
tərəfindən digər təmir işlərin görülməsini inkar etmişdir. Eyni zamanda, binanı tərk edərkən
quraşdırılmış kranların MMC tərəfindən sökülərək aparıldığını bildirmiş, təmir işlərinin aparılmasına
tərəfindən razılıq verilməsini inkar etmişdir.

31.19. Belə olan halda, məhkəmə şahidlərdən biri MMC-nin işçisi olmaqla işin nəticəsində

maraqlı olduğunu, eləcə də təmir işlərində bilavasitə iştirak etmədiyini, şahidin ifadələrində
ziddiyyətli məqamların olduğunu, eləcə də MMC tərəfindən təmir işlərinin dəyərinin işi yerinə
yetirmiş şəxsə ödənilməsini təsdiq edən sənədlərin məhkəməyə təqdim edilmədiyini nəzərə alaraq
hesab edir ki, MMC-nin təqdim etdiyi sübutlar əsasında MMC tərəfindən mübahisəli binada bəzi
işlərin görülməsi barədə nəticəyə gəlmək mümkün olsa da, həmin sübutlar aparılmış təmir işlərinin
həcminin və dəyərinin müəyyən edilməsi üçün kifayət etmir.

31.20. Digər tərəfdən, MMC tərəfindən görülmüş təmir işlərinin həcmi və dəyəri müəyyən

edilmiş olsa belə, həmin xərclərin Şirkətdən tutulması tələbinə dair qarşılıqlı iddia tələbi əsassızdır.

31.21. Göründüyü kimi, hazırkı halda tərəflər arasında münasibətlərin məhkəmə tərəfindən 

icarə münasibətləri kimi qəbul edilib-edilməsindən asılı olmayaraq təmir xərclərinin tutulması
hissəsində qarşılıqlı iddia tələbinin qanuni əsası qismində MM-in 1090.1-ci maddəsi çıxış edir.

31.22. İş materiallarından isə görünür ki, MMC işlərin aparılmasının Şirkətin mənafeyinə və

ehtimal olunan istəyinə uyğun gəldiyini, yəni Şirkətin həmin işlərin aparılmasına razılıq verməsini
sübuta yetirə bilməmişdir.

31.23. MMC-nin təmir xərclərinin tutulması barədə qarşılıqlı iddia tələbi də rədd edilməlidir.

31.24. Qarşılıqlı iddia ərizəsində irəli sürülmüş tələblərdən biri də qeyri-qanuni su xəttindən

istifadə ilə əlaqədar hesablanmış və MMC tərəfindən ödənilmiş 6.870 manat məbləğində pulun
Şirkətdən tutulması tələbidir.

31.25. Qeyd etmək zəruridir ki, tərəflər arasında mübahisə predmeti olan hallardan biri də hansı

tərəfin mübahisəli binaya qeyri-qanuni su xəttini çəkməsi ilə bağlıdır.

31.26. Həmin halı aydınlaşdırmaq üçün məhkəmə tikinti-texniki ekspertizasının qarşısına

mübahisəli binada tikinti işlərinin aparılması vaxtı ilə bağlı sual qoyulsa da, tikinti işlərinin aparılması
müddəti ilə bağlı metodika olmadığından tədqiqat aparılması mümkün olmamışdır.

31.27. Digər tərəfdən, iş materiallarında olan 2017-ci il 11 mart tarixli “Qeyri-qanuni istifadə

nəticəsində itirilmiş su hesabatı”ndan müəyyən edilir ki, mübahisə predmeti olan sudan qanunsuz
istifadə ilə bağlı cərimə 2017-ci ilin mart ayından əvvəlki 3 aylıq dövr üçün, yəni MMC-nin binadan
istifadə etdiyi dövr üçün hesablanmışdır.

31.28. Məhkəmə MMC-nin bir ilə yaxın müddət ərzində mübahisəli qeyri-yaşayış sahəsindən

istifadə etdiyini və həmin binada santexnika işlərini aparmasını iddia etdiyini nəzərə alaraq hesab
edir ki, qeyri-qanuni su xəttinin Şirkət və ya MMC tərəfindən çəkilməsindən asılı olmayaraq MMC-
nin obyektdə istifadə olunan su xəttinin qeyri-qanuni olmasından məlumatlı olması aşkardır.

31.29. MMC-nin obyektdə istifadə olunan su xəttinin qeyri-qanuni olmasından xəbərdar olması

faktı həmçinin onunla təsdiq edilir ki, 2016-cı ilin noyabr-2017-ci ilin fevral ayları arası dövrdə
mübahisəli binaya sudan istifadəyə görə haqq hesablanmamış və binadan istifadə edən MMC
tərəfindən sudan istifadəyə görə heç bir haqq ödənilməmişdir.

31.30. MMC tərəfindən sudan istifadəyə görə 4 ay ərzində heç bir haqq ödəməməsi faktı

özlüyündə kənar su xəttinin İddiaçı otelini deyil, həmin ərazidəki restoranı su ilə təchiz etməsi və
onların qeyri-qanuni çəkilmiş su xəttindən istifadə etməməsi barədə dəlillərini təkzib edir.

31.31. Bundan əlavə, 2016-cı ilin may ayı – 2017-ci ilin may ayı arası dövrdə yalnız yuxarıda

göstərilən 4 ay ərzində (2016-cı ilin noyabr, dekabr, 2017-ci ilin yanvar fevral ayları) suya görə heç
bir haqq ödənilməməsi belə nəticəyə gəlməyə əsasən verir ki, kənar xətt məhz 2016-cı ilin oktyabr-
noyabr aylarında çəkilmişdir.

31.32. Belə olan halda, sudan qeyri-qanuni istifadə ilə əlaqədar hesablanmış cərimə MMC-nin

sudan istifadə etdiyi müddət üçün yarandığından və MMC obyektdə istifadə olunan su xəttinin
qanunsuz olması barədə məlumatlı olduğundan həmin cərimə MMC icarəçi kimi qəbul edilərsə
icarəyə götürülmüş binanın istismar xərcləri kimi və ya icarəçi kimi qəbul edilmədiyi təqdirdə isə
binadan istifadə nəticəsində binanın mülkiyyətçisinə vurulmuş zərər kimi MMC tərəfindən ödənilməli
idi. Yuxarıda göstərilən hallara əsasən təsdiq edilir ki, MMC-nin cəriməyə görə ödənilmiş pulun
Şirkətdən tutulması barədə irəli sürdüyü tələb əsassızdır.

31.33. İlkin iddiaya gəldikdə iş materiallarından görünür ki, Şirkət MMC-yə qarşı beş tələb irəli

sürmüşdür. 1-cisi 2017-ci ilin may ayı üçün 8.000 manat icarə haqqı tələbidir.

31.34. İşin yuxarıda göstərilən hallarından da göründüyü kimi, tərəflər arasında Şirkətə məxsus

binanın haqq müqabilində MMC-nin istifadəsinə verilməsinə dair razılıq əldə edilərək həmin qeyri-
yaşayış sahəsinin icarəyə verilməsinə dair əqd bağlanmış və həmin razılıq Şirkət tərəfindən yerinə
yetirilərək onun qanuni sahibliyində olan bina MMC-nin istifadəsinə verilmişdir.

31.35. Həmin əqd əhəmiyyətsiz əqd olsa belə, həmin hal MMC-nin haqq ödəmədən özgənin

əmlakından istifadə edərək varlanması üçün əsas vermir.

31.36. Belə olan halda, tərəflər arasında bağlanmış icarə müqaviləsi əhəmiyyətsiz olması

səbəbindən Şirkət MMC-dən əmlakdan istifadəyə görə icarə haqqını həmin əqdə əsaslanaraq tələb
edə bilməsə belə, həmin tələbi əsassız varlanmadan irəli gələn tələb kimi irəli sürməkdə haqlıdır.

31.37. Tərəflər arasında əmlakdan sahiblik və istifadəyə görə razılaşdırdıqları aylıq haqqın

məbləğinin də mübahisə predmeti olması və Şirkətin ilkin iddiada göstərdiyi kimi, 2017-ci ildə icarə
haqqının 8.000 manat məbləğdə olmasını təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim edə bilməməsi
nəzərə alınaraq, 2017-ci ildə aylıq icarə haqqının  müqavilədə göstərilən məbləğdə, yəni aylıq 4.500
manat məbləğində olması müəyyən edilməlidir.

31.38. Digər tərəfdən, 2017-ci ilin may ayı üçün icarə haqqını ödəməsi barədə MMC-nin

dəlillərinə gəldikdə, MMC iddiaya etiraza əsas kimi istinad etdiyi həmin halı təsdiq edən sübutları
məhkəməyə təqdim etməmişdir.

31.39. Əmlakdan istifadəyə görə haqqın tutulmalı olduğu müddətə gəldikdə qeyd edilməlidir ki,

Şirkət yalnız 2017-ci ilin may ayı üçün icarə haqqının ödənilməsini tələb edir. İş materiallarında olan
açarlar təhvil verilərkən aparılan video yazıya və fotoşəkillərə əsasən isə müəyyən edilir ki,
mübahisəli bina 2017-ci ilin  may ayının 17-nədək MMC-nin istifadəsində olmuşdur. Ona görə də
icarə haqqı tələbinə dair hissədə ilkin iddia qismən təmin edilməli, MMC-dən 1 may-17 may
tarixcləri arası dövr üçün 17 günlük müddət üçün 2.467,7 manat məbləğində (4500/31x17) haqq
tutulmalıdır.

31.40. 2-cisi binaya vurulmuş ziyanın əvəzi olaraq 42.880 manat məbləğində pulun tutulması

tələbidir.

31.41. Məhkəmə qeyd edir ki, İddiaçı otelində mövcud qüsurların aradan qaldırılması üçün tələb

olunan təmir işlərinin dəyəri iş üzrə keçirilmiş tikinti-texniki ekspertizasının rəyi ilə müəyyən
edilmişdir.

31.42. Həmin ekspert rəyində həmçinin göstərilmişdir ki, binaya baxış zamanı binanın daxili

hissəsində tavan və divarların üzərində ləkələr əmələ gəldiyi, tavanın bəzi yerlərində alçıpan
lövhənin qopduğu, divara vurulmuş üzlüklərin bir çox yerlərdə deşildiyi və sındığı, emulsiya və
şpaklovka qatının ovulub töküldüyü, bəzi yerlərdə kafel və metlax plitələrin sındığı, ləkələndiyi,
divarlarda oyuqlar açıldığı və əlavə su xətləri çəkildiyi, otaqlararası keçid qapılarının bir neçəsinin
zədələndiyi, pəncərə şüşələrinin sındığı, istilik radiatorlarının bir neçəsinin üst qatının əzildiyi,
paslandığı, parça jalüzlərin ləkələnməsi, havalandırma sisteminin oyuqlarında çirklənmə və toz
qatının yarandığı, elektrik sisteminin bəzi yerlərdə işləmədiyi, fasad divarlarında ləkələrin əmələ
gəldiyi, həmçinin həyətyanı sahədə yerləşən 1 mərtəbəli binalarda divarların şpaklovka və emulsiya
qatının ləkələndiyi, bəzi yerlərdə ovulub töküldüyü, həyətyanı sahəyə vurulmuş plitələrin və
bordürlərin bəzi yerlərdə sındığı müəyyən edilmişdir.

31.43. Məhkəmə qeyd edir ki, tərəflər arasında icarə münasibətlərinin mövcudluğu qəbul edildiyi

halda sözügedən iddia tələbinin qanuni əsasını MM-in 682-ci maddəsi, qəbul edilmədiyi təqdirdə isə
1096.1, 1097.1-ci maddələri təşkil edir. Mübahisəli hüquq münasibətlərinə MM-in 682 və ya 1096.1
və 1097.1-ci maddələrinin tətbiq edilməsindən asılı olmayaraq MMC binadan istifadə etdiyi müddət
ərzində dəymiş istənilən zərər üçün deyil, yalnız binadan istifadə zamanı yol verdiyi təqsirli əməl
(hərəkət və ya  hərəkətsizlik) nəticəsində vurulmuş zərərə görə məsuliyyət daşımalıdır.

31.44. İş materiallarında olan ekspert rəyindən isə göründüyü kimi binanın bəzi yerlərində kafel

və metlax plitələrin sınması, divara vurulmuş üzlüklərin bir çox yerlərdə deşilməsi və sınması,
otaqlararası keçid qapılarının keçid qapılarının bir neçəsinin zədələnməsi, pəncərə şüşələrinin
sınması, istilik radiatorlarının bir neçəsinin üst qatının əzilməsi, parça jalüzlərin ləkələnməsi kimi
halların özgəsinin əmlakından vicdansızca istifadə edilməsinin nəticəsi olması açıq-aşkardır.

31.45. Digər qüsurlara, o cümlədən fasad divarlarında yaranmış qüsurlar (ovulma, ləkələr),

eləcə də emulsiya qatlarında əmələ gəlmiş ləkələrə gəldikdə isə, bu növ qüsurların MMC-dən asılı
olmayan hallara görə də yaranması istisna olunmur (məsələn, binada mövcud yüksək rütubət, adi
köhnəlmə nəticəsində).

31.46. Belə olan halda isə, göstərilən qüsurların baş verməsinin MMC-nin təqsiri üzündən baş

verməsi iş materialları ilə sübuta yetirilmədiyindən həmin qüsurlara görə məsuliyyətin MMC-nin
üzərinə qoyulması üçün əsas yoxdur.

31.47. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən, MMC-nin təqsirli hüquqazidd əməlləri nəticəsində binaya

dəymiş zərəri aradan qaldırmaq üçün Şirkətin çəkməli olduğu xərclər - ayaqaltıların quraşdırılması,
daşınması və sökülməsi üçün 645 manat, divarlarda dağılan yerlərin təmir olunması üçün 306
manat, şpaklyovkaya görə 540 manat, şkurkaya görə 10 manat, zədələnmiş kafel və metlax
plitələrin dəyişdirilməsi üçün 430 manat, kafel və metlaxın dəyərinə görə 860 manat, otaqlararası
qapıların dəyişdirilməsi üçün 500 manat, otaqlararası qapıların təmiri üçün 200 manat, sanitar
qovşağının təmir olunması üçün 300 manat, radiatorların sökülməsi, təmir olunması və montajı
üçün 360 manat, radiatorların dəyişdirilməsi üçün 300 manat, divara vurulmuş lambrin üzlüyün
dəyişdirilməsi üçün 200 manat, lambrinin dəyərinə görə 400 manat, boya örtüyünün təmiri üçün 33
manat, jalüz pərdələrin dəyişdirilməsi üçün 400 manat, pəncərə şüşələrinin dəyişdirilməsi üçün 45
manat, metal qapı bloklarının dəyişdirilməsi üçün 600 manat, elektrik xəttinin təmir olunması üçün
800 manat, cəmi 6.929 manat, 3% - 207.87 manat məbləğində nəzərə alınmamış xərclərlə birlikdə,
ümumilikdə 7.136,87 manat məbləğində pul vəsaiti MMC-dən tutularaq Şirkətə ödənilməlidir.

31.48. Binaya dəymiş maddi zərərin ödənilməsi tələbinin qalan hissəsinə gəldikdə, Şirkət həmin

hissədə zərərin mövcudluğunu və məbləğini sübuta yetirə bilmədiyindən həmin hissədə iddia rədd
edilməlidir.

31.49. 3-cüsü sudan istifadəyə görə MMC-nin sudan istifadə etdikləri dövr üçün hesablanmış,

lakin Şirkət tərəfindən ödənilmiş pulun tutulması tələbidir. Şirkət sudan istifadəyə görə mübahisəli
pul məbləğinin onlar tərəfindən ödənilməsini təsdiq edən hər hansı sübuta istinad etməmişlər. Belə
olan halda isə, həmin hissədə də iddia əsassız olmaqla rədd edilməlidir.

31.50. 4-cüsü əldən çıxmış faydaya görə 256.000 manat məbləğində pul tələbidir.

31.51. MMC-nin hüquqazidd hərəkətləri nəticəsində Şirkətin hüquqlarının pozulması və nəticədə

Şirkətə real zərər vurulması müəyyən edilsə də, Şirkət əldən çıxmış faydanın yaranması, məbləği
və əldə çıxmış faydanın yaranması ilə MMC-nin hüquqazidd hərəkətləri nəticəsində səbəbli
əlaqənin mövcudluğunu təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim etməmişdir.

31.52. Belə ki, Şirkət ona əldən çıxmış fayda formasında zərər vurulmasını MMC-nin qanunsuz

hərəkətləri nəticəsində bina təmirsiz olduğundan onu icarəyə verə bilməməsi ilə əsaslandırmış,
lakin mübahisəli bina MMC tərəfindən boşaldıqdan sonra həmin obyektin icarə verilməsinə hər
hansı bir cəhd etməsini, bunun üçün aktiv tədbirlər görməsi, məsələn, icarə verilmə ilə bağlı
qəzetdə elan verməsi, potensial icarəçilərlə danışıqlar aparması və yalnız binada təmirin olmaması

səbəbindən binanı icarəyə vermək hüququnu həyata keçirə bilməməsini sübut edə bilməmişdir.

31.53. Belə olan halda isə əldən çıxmış faydaya görə 256.000 manat məbləğində pulun

tutulması tələbinə dair hissədə ilkin iddia əsassız olduğundan rədd edilməlidir.

31.54. 5-cisi mənəvi zərərin ödənilməsi tələbidir. Şirkətin hüquqi şəxs olmaqla mənəvi zərərin

ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olmadığı nəzərə alınaraq həmin hissədə iddia rədd
edilməlidir.

32. Məhkəmə bu qənaətini MM-in 21.2, 144.1, 329.1, 354.1, 405.1, 443.4, 680.1.1, 680.2, 682,

700.1, 700.3, 1090.1, 1091.1, 1092.1, 1096.1, 1097.1-ci, MPM-in 14.2, 77.1, 119.1-ci maddələrinə,
“Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 19.1-ci,
Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 135.1-ci maddələrinə, AMP-nin “Mənəvi zərərin
ödənilməsi barədə qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” 2008-ci il 3
noyabr tarixli 7 saylı qərarının 1-ci bəndinə istinad edərək əsaslandırmışdır.

33. Şirkət 2020-ci il 28 sentyabr tarixində həmin qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək

qətnamənin dəyişdirilməsini, ilkin iddia üzrə tələbi icarəyə verilən binaya vurulmuş ziyanın əvəzi
olaraq 42.880 manat pul məbləğinin, 3.434 manat su pulunun, əldən çıxmış faydaya görə 256.000
manat pulun MMC-dən tutularaq ilkin iddiaçıya ödənilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsni
xahiş etmişdir.

34. MMC 2020-ci il 30 oktyabr tarixində həmin qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək

qarşılıqlı iddia tələbinin tam təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.

b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat

35. Bakı Apellyasiya məhkəməsinin 2021-ci il 11 fevral tarixli 2-2(103)-82/2021 saylı qərardadı

ilə iş üzrə məhkəmə xətşünaslıq və sənədlərin texniki ekspertizası təyin edilmiş, ekspertizanın
aparılması Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin
ekspertlərinə tapşırılmış və ekspertlər qarşısında həll edilməsi üçün aşağıdakı suallar qoyulmuşdur:

35.1. İş materiallarının 1-ci cildinin 12-15-ci vərəqlərində olan - 2016-cı il 1 iyun tarixdə

bağlanmış icarə müqaviləsindəki “İcarəçi” qarşısındakı xət və onun altındakı imza birbaşa icra
olunmuşdur, yoxsa, hər hansı texniki vasitənin köməyi ilə icra olunmuşdur?

35.2. Əgər, 2016-cı il 1 iyun tarixində bağlanmış icarə müqaviləsində “İcarəçi” qarşısındakı xət

və onun altındakı imza birbaşa icra olunmuşdursa, həmin xət və imza işin 1-ci cildinin 147-ci
vərəqində olan - 2016-cı il 14 may tarixində notarial qaydada bağlanmış icarə müqaviləsindəki
“İcarəçi” qarşısındakı xət və imza ilə eynilik təşkil edirmi?

36. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 2021-ci il 17

mart tarixli 5/190 saylı ekspert rəyi ilə ekspert qarşısında qoyulmuş suallara aşağıdakı kimi cavab
verimişdir.

36.1 1-ci sual üzrə: Tədqiqata təqdim edilmiş 2016-cı il 1 iyun tarixli İcarə müqaviləsinin

sonuncu vərəqində olan “İcarəçi” sözünün qarşısındakı “Teng Zhenzhan” əlyazısı hər hansı texniki
qurğu vasitəsilə deyil, birbaşa qələmlə icra edilmişdir.

36.2 2-ci sual üzrə: Tədqiqata təqdim edilmiş 2016-cı il 1 iyun tarixli İcarə müqaviləsinin

sonuncu vərəqindəki “İcarəçi” sözünün qarşısında olan “Teng Zhenzhan” əlyazısının altındakı imza
faksimile klişe vasitəsilə icra edilmişdir.

37. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Kommersiya Kollegiyasının 2021-ci il 27 may tarixli 2-2(103)-

82/2021 saylı qətnaməsi ilə aşağıdakılar qət edilmişdir (sədrlik edən – C.Yusifov, hakimlər –
R.Qurbanov və V.Baxışova):

37.1. Şirkətin apellyasiya şikayəti təmin edilməsin;
37.2. MMC-nin apellyasiya şikayəti qismən təmin edilsin;
37.3. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2020-ci il 3 sentyabr tarixli 2-2(113)-361/2020 saylı

qətnaməsi qismən, ilk iddianın qismən təmin edilən hissəsində – “dəymiş maddi zərərin əvəzi olaraq
7.136,87 manat məbləğində pul vəsaiti və cəmi 9.604,57 manat məbləğində pul vəsatinin
cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması” hissəsində ləğv edilsin;

37.4. İlk iddia tələbi dəymiş maddi zərərin əvəzi olaraq 7.136,87 manat məbləğində pul

vəsaitinin MMC-dən Şirkətin xeyrinə tutulması hissəsində rədd edilsin;

37.5. Qətnamə qalan – “ilkin iddianın cavabdeh MMC-dən 2.467,7 manat icarə haqqı borcunun

və 10 manat dövlət rüsumunun iddiaçı şirkətin xeyrinə tutulması, qalan hissədə ilkin iddianın rədd
edilməsi, habelə, qarşılıqlı iddianın rədd edilməsi və 30 manat dövlət rüsumunun qarşılıqlı iddiaçıya
aid edilməsi, 100 manat məbləğində ekspertiza xərcinin 50 manat hissəsinin şirkətdən qalan 50
manat hisəsinin MMC-dən tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə
Ekspertiza Mərkəzinin hesabına köçürülməsi” hissələrində dəyişdirlmədən saxlanılsın.

38. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin mövqeyi ilə razılaşmış

və əlavə olaraq aşağıdakıları bildirmişdir:

38.1. İşin qeyd olunan faktiki hallarından göründüyü kimi, tərəflər arasındakı mübahisəli hüquq

münasibətlərinin obyekti - MMC-nin icarəsinə verilmiş Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu. Lökbatan
şossesi, 5-ci km-də yerləşən İddiaçı otelidir.

38.2. Şirkətin iddia ərizəsindən görünür ki, tərəflər arasında 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə

müqaviləsi bağlandığına istinadən, həmin müqavilə üzrə icarəçi (MMC) tərəfindən üzərinə düşən
öhdəliklərin yerinə yetirilmədiyini mübahisələndirərək aşağıdakıların ödənilməsini MMC-dən tələb
edilir: 2017-ci ilin may ayı üçün 8.000 manat məbləğində icarə haqqı, otelə vurulmuş maddi zərərə
görə 42.880 manat, ödənilmiş su puluna görə 3.434 manat, əldən çıxmış faydaya görə 256.000
manat, vurulmuş mənəvi zərərə görə 10.000 manat.

38.3. MMC-nin apellyasiya şikayətindən, eyni zamanda qarşılıqlı iddia ərizəsindən göründüyü

kimi, Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu. Lökbatan şossesi, 5-ci km-də yerləşən İddiaçı otelinin icarəsinə
dair 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsini qəbul etmir və mübahisələndirir ki, onlar arasında
2016-cı il 14 may tarixində ünvan 2 ünvanında yerləşən 3 otaqlı mənzilə dair icarə müqaviləsi
bağlanmışdır.

38.4. Lakin onun həm qarşılıqlı iddia ərizəsinə, həm də apellyasiya şikayətinə, habelə

nümayəndəsinin izahatına əsasən müəyyən olunur ki, MMC tərəfindən faktiki olaraq Bakı şəhəri,
Qaradağ rayonu, Lökbatan şossesi, 5-ci km-də yerləşən İddiaçı otelindən istifadə olunmuşdur.
Ümumiyyətlə, işdən aydın görünür ki, tərəflər arasındakı mübahisənin bütün elementləri İddiaçı
otelinin istifadə olunması ilə bağlıdır.

38.5. Qeyd olunanlar onu deməyə əsas verir ki, tərəflər arasındakı - Badamdar qəsəbəsi,

Badamdar yolu, ev 95, mənzil 16 ünvanında yerləşən 3 otaqlı mənzilin icarəsinə dair 2016-cı il 14
may tarixli icarə müqaviləsi yalan əqddir, İddiaçı otelinin icarəsinə dair 2016-cı il 1 iyun tarixində
bağlanmış icarə müqaviləsini pərdələmək üçün bağlanmışdır.

38.6. Belə olan halda, baxmayaraq ki, MMC 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsini qəbul

etmir və hazırkı mərhələdə təyin edilmiş məhkəmə xətşünaslıq ekspertizasının nəticələrinə dair
ekspert rəyilərinə əsasən icarəçi qarşısındakı imzaların və yazıların icarəçiyə məxsus olduğu

müəyyən edilmir, hər bir halda, tərəflər 2016-cı il 14 may tarixli icarə müqaviləsi bağlayarkən
əslində, nəzərdə tutduqları icarə obyektinin İddiaçı oteli olduğunu və həqiqətən də faktiki olaraq
MMC-nin həmin oteldən istifadə etməsi baxımından, MM-in 340.2-ci maddəsinin tələbi nəzərə
alınaraq, hazırkı mübahisəli icarə münasibətlərinə 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsinin
qaydaları tətbiq edilməlidir.

38.7. MMC-nin qarşılıqlı iddiası üzrə həmin müqavilənin etibarsız sayılmasını tələb edən

dəlillərinə gəldikdə isə, onun bu tələbi mülki qanunvericiliklə müəyyən edilən kəsici müddət
ötürməklə məhkəməyə verilmişdir.

38.8. İşdən görünür ki, birincisi, MMC 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsini əhəmiyyətsiz

əqd kimi qiymətləndirirsə, onun icrasına 2016-cı ilin iyun ayından başlanıldığı halda, etibarsızlığına
dair iddia növbəti ilin müvafiq ayına (və gününə) kimi qaldırılmalı olduğu halda, 2020-ci ilin iyul
ayında qaldırılmışdır. Belə olan halda, əhəmiyyətsiz əqd kimi mübahisələndirilməsi üçün bir illik
müddət buraxılmış olur.

38.9. Digər tərəfdən, həmin icarə müqaviləsi mübahisələndirilə bilən əqd olduğundan, bu halda

da qarşılıqlı iddiaçı onun etibarsızlığının mübahisələndirmək üçün qanunla müəyyən edilən müddəti
buraxmışdır.

38.10. Belə ki, ilkin iddia ərizəsi MMC-yə (icarəçiyə) qarşı məhkəməyə, 2018-ci il 12 iyun

tarixində verilmiş, həmin iddia ərizəsinə 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsi də əlavə olunmuş,
MMC-yə məhkəmə iclasıları barədə çağırışlar göndərilmiş, hətta onun 2018-ci il 6 avqust tarixli
vəsatətində iddia ərizəsinin geri qaytarılmasını da tələb etmiş, bundan əlavə 2018-ci il 3 avqust
tarixində ekspertiza təyin olunması barədə ərizə ilə də məhkəməyə müraciət etmiş və məhkəmənin
ekspertiza təyin olunması barədə 2018-ci il 18 iyul tarixli qərardadından şikayət də vermişdir.

38.11. Göründüyü kimi, MMC-nin həmin icarə müqaviləsindən xəbər olmuş və ya iş materialları

ilə tanış olub bunu bilməli olduğu halda, 2018-ci il 16 oktyabr tarixində icarəyə verənə qarşı
qarşılıqlı iddia ərizəsi (1-ci cild; iş vərəqi 139-148) ilə məhkəməyə müraciət edərkən, yalnız maddi
ziyan tələbini irəli sürmiş, 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsinin etibarsızlığı barədə tələbi
mövcud olmamış, bununla bağlı tələbini yalnız 2020-ci il 3 iyul tarixində (2-ci cild; iş vərəqi 136-138)
iddia ərizəsinin dəqiqləşdirməsi barədə ərizəsində irəli sürmüşdür.

38.12. Belə olan halda, həmin müqavilənin etibarsızlığını mübahisələndirmək üçün bir illik

müddət buraxılmış olur ki, bu da məhkəmə tərəfindən MMC-nin həmin müqavilənin etibarsız
sayılması barədə iddia tələbinin rədd olunması üçün əsasdır.

38.13. Ona görə də məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müddət tətbiq

olunmaqla MMC-nin həmin tələbinin rədd olunmasını mahiyyəti işin hallarına və maddi hüquq
normalarına uyğun nəticə kimi qiymətələndirir.

38.14. Beləliklə də, hazırkı mübahisəli hüquq münasibətlərinə 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə

müqaviləsi ilə müəyyən edilən qaydaların tətbiq edilməsi üçün faktiki əsasların mövcudluğu öz
təsdiqini tapır.

38.15. İlkin iddia tələblərindən göründüyü kimi, Şirkət ilk öncə İddiaçı otelinin icarəsinə görə

2017-ci ilin may ayı üçün 8.000 manat məbləğində icarə haqqı ödənilməsini tələb edir və bunu
onunla əsaslandırmışdır ki, bundan əvvəlki aylarda icarəçi ilə aralarında müvafiq razılaşma əldə
olunmuşdur.

38.16. Birincisi, iş materiallarına əsasən belə bir razılığın əldə olunması barədə sübutetmə

vasitələri müəyyən olunmur.

38.17. 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsinin 3.1-ci bəndi isə nəzərədə tutur ki, bir aylıq

icarə haqqı 4.500 manat məbləğində müəyyən edilir və ödəmə bank köçürmə şəklində həyata
keçirilir.

38.18. Birinci instansiya məhkəməsi qətnaməsində hesab etmişdir ki, Şirkət tərəfindən 2017-ci il

tarixdə icarə haqqının 8.000 manat məbləğdə olmasını təsdiq edən sübutlar məhkəməyə təqdim
edilmədiyindən, icarə haqqın  müqavilədə göstərilən məbləğdə, yəni 4.500 manat məbləğində
olması müəyyən edilməlidir. Daha sonra məhkəmə qeyd etmişdir ki, iş materiallarında olan açarlar
təhvil verilərkən aparılan video yazıya və fotoşəkillərə əsasən isə müəyyən edilir ki, mübahisəli bina
2017-ci ilin  may ayının 17-dək MMC-nin istifadəsində olmuşdur. Ona görə də icarə haqqı tələbinə
dair hissədə ilkin iddia qismən təmin edilməli, MMC-dən 1 may - 17 may tarixlər arası dövr üçün 17
günlük müddət üçün 2.467,7 manat məbləğində (4500/31x17) haqq tutulmalıdır.

38.19. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi həmin nəticə ilə razılaşır.
38.20. Belə ki, MMC-nin qarşılıqlı iddia ərizəsində və apellyasyia şikayətində oteldən 2017-ci

ilin  may ayının 17-dək istifadə olunduğunu mübahisələndirdiyi müəyyən edilmir. Konkret halda,
yalnız mübahisələndirir ki, icarəyə verən otelin təhvil-təslimindən yayınmışdır.

38.21. Lakin onun həmin dəlilləri ilə razılaşmaq mümkün görünmür. Çünki ən azından, onun iş

materiallarına əlavə olunmuş, icarəyə verənə ünvanladığı icarə obyektinin təhvil-təslimi ilə bağlı
müraciət məktubu 2017-ci il 11 may tarixində tərtib edilmişdir. Belə olan halda, həmin müractiətin
icarəyəverənə çatdırılma müddəti də (6 gün) nəzərə alındıqda, otelin may ayının 17-nə kimi
istifadəsində olduğu aşkar və ağlabatandır.

38.22. Qeyd olunanları nəzərə alan məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin

qətnaməsi ilə 1 may-17 may tarixə kimi 2.467,7 manat məbləğində (4500/31x17) haqqının MMC-
dən Şirkətin xeyrinə tutulmasını düzgün nəticə kimi qiymətləndirir.

38.23. Beləliklə də, hər iki tərəfin apellyasiya şikayətinin tutulması qət olunan icarə haqqı ilə

razılaşmayan dəlilləri əsassızdır.

38.24. Eyni zamanda, qətnamədən görünür ki, məhkəmə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə

Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 2020-ci il 9 yanvar tarixli ekspert rəyinə istinadən, otelə
vurulmuş maddi zərərə görə MMC-dən Şirkətin xeyrinə 7.136,87 manat məbləğində pulun tutulması
qənaətinə gəlmişdir.

38.25. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin həmin mövqeyi ilə razılaşmır.
38.26. Çünki ekspert rəyinə əlavə olunmuş smetada otelin mövcud vəziyyəti və bu vəziyyətində

təmiri üçün çəkilməli xərcin dəyər həcmi təsbit olunmuşdur.

38.27. Ekspertə otelin icarəyə verilənə, daha konkret MMC-yə təhvil verilənədək olan ilkin

vəziyyəti bəlli olmamış, iş materiallarında da bununla bağlı mötəbər sübutlar mövcud deyil. Belə
olan halda, məhkəmənin həmin rəyə (əlavə olunmuş smetaya) istinadən, oteldə olan qüsurların
MMC-nin istifadəsində olarkən onun təqisiri nəticəsində yaranması qənaətinə gəlməsi əsassızdır.

38.28. Bunun əksi olaraq, MMC-yə münasibətdə də, eynilə oteli icarəyə götürdüyü zaman ilkin

vəziyyətini əks etdirən mötəbər sübutlar məhkəməyə təqdim olunmadığı və otelin ilkin vəziyyəti
saxlanılmadığı halda, onun tərəfindən də oteldə yaxşılaşdırma aparıldığı və hansı həcmdə
aparıdığını demək mümkünsüzdür.

38.29. Məhz iş üzrə ekspertza tədqiqatını aparan ekspert (İlham Xudiyev) məhkəmədə

dindirilərkən ifadəsində bildirmişdir ki, oteldə aşkar olunan qüsurların nə vaxt əmələ gəlməsini elmi
metodika olmadığından müəyyən etmək ümükün deyil, yaranmış qüsurlar hava şəraitindən,
məsələn, nəmlikdən də əmələ gələ bilər.

38.30. MMC-nin otelin ilkin vəziyyətinə dair təqdim etdiyi fotoşəkillərdə isə çəkiliş tarixi təsbit

olunmadığından təhvil anına qədər çəkilmiş olduqlarını müəyyən etmək mümkün deyil. Qarşılıqlı
iddiada istinad edilən videogörüntü tədqiq olunarkən, bu halda da otelin ilkin vəziyyətini əks etdirən
mötəbər məlumatlar əldə olunmur.

38.31. MMC-nin istinad etdiyi qaimə-fakturalar isə ciddi hesabat blankları hesab olunmur və

hesab olunsa belə, onlarda təsbit olunan mal-materialların kimə ünvanlandığı, kim tərəfindən
alındığı və nəyə sərf olunduğunu müəyyən etmək mümkün olmadığından, onların mötəbər sübutlar
kimi qiymətləndirilməsi istisna olunur.

38.32. Onun istinad etdiyi şahid ifadələri isə oteldə aparılan təmir-bərpa işlərinin həcmini əhatə

etməyən epozidik və formal mülahizələri özündə ehtiva edir. Təmirə dair smeta da icarəçi tərəfindən
öz-özlüyündə, faktiki olaraq smetadakı iş həciminə uyğun olan təmir işlərinin aparıldığını deməyə
əsas vermir.

38.33. Ümumiyyətlə, icarəçi tərəfindən təmir işələrini icarəyə verənin raızlılığı ilə aparıldığı da

müəyyən edilmir. Çünki icarə müqaviləsinin 2.3.3-cü bəndinin şərtinə görə, icarəyə verənin razılığı
olmadan heç bir əlavə yaxşılaşdırma və təmir işələrinin aparılmır.

38.34. Beləliklə də, qeyd olunanları nəzərə alaraq, otellə bağlı hər iki tərəfin bir-birini qarşılıqlı

olaraq hüquqazidd hərəkətlərdə təsirləndirməklə, biri digərindən maddi ziyana görə pul tələbi irəli
sürməkdə haqlı hesab oluna bilməz.

38.35. Beləliklə də, həm Şirkətin MMC-yə qarşı otelin təmirinə görə 42.880 manat məbləğində

və əksinə, MMC-nin Şirkətə qarşı yaxşılaşdırmaya (otelin təmirinə) görə 40.541 manat məbləğində
maddi ziyan tələbləriinin əsassız olduğu sübuta yetirilir.

38.36. Birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsindən isə görünür ki, məhkəmə ilkin iddianın

maddi ziyan tələbi hissəsidə qismən təmin edərəkən işdə olan sübutlara düzgün hüquqi qiymət
verilməmiş, maddi hüquq normasını düzgün təfsir etməmiş, nəticədə ilkin iddianın 7.136,87 manat
məbləğində hissəsində təmin edilməsi barədə işin hallarına və maddi hüquq normalarına uyğun
olmayan nəticəyə gəlmişdir. Ona görə də məhkəmə kollegiyası hesab etmişdir ki, həmin hissədə
qətnamə ləğv edilməli və ilkin iddia rədd olunmalıdır.

38.37. Həmçinin tərəflərin bir-birinə qarşı su pulu tələbləri də əsassızdır.
38.38. Belə ki, Şirkətin tələbindən göründüyü kimi, ASC-nin 2017-ci il 13 mart tarixli 6547 saylı

inventar aktına istinadən, MMC-nin sudan qeyri-qanuni istifadə etdiyini ASC-yə 3.434 manat
dəyərində ziyan vurduğunu mübahisələndirərək, həmin məbləğin MMC-dən xeyrinə tutulmasını
tələb etmişdir.

38.39. ASC-nin işə əlvə olunmuş həmin inventar aktından və itirilmiş suya görə tərtib olunmuş

hesabatından görünür ki, Şirkətin (Abonentin) su təsərrüfatı sistemi tərələrindən yoxlanılarkən
sayğacdan kənar D=2x50 mm su xətləri aşkar olunmuş, abonentə sudan qeyri-qanuni istifadə
etdiyinə görə 3.434 manat zərər məbləği hesablanmışdır.

38.40. Birincisi, aşkar olunan sayğacdankənar, qeyri-qanuni su xəttinin məhz MMC tərəfindən

çəkildiyi müəyyən olunmur. Belə olan halda, MM-in 1096-cı maddəsinin tələbləri baxımından
mübahisəli otelin icarəçinin istifadəsinə həmin qeyri-qanuni yolla çəkilmiş su xətti ilə təhvil verildiyi
və sonuncunun həmin xəttin çəkilməsində təqsiri olmadığı halda onun icarəyə verən qarşısında
mülki məsuliyyəti müəyyən edilə bilməz.

38.41. Digər tərəfdən, otelin abonenti Şirkət hesab edilir ki, onun tərəfindən də ASC tərəfindən

aparılan həmin yoxlamanın “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların tənzimlənməsi və
sahibkarların maraqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə
uyğun olaraq aparıldığı da mübahisələndirilməmişdir.

38.42. MMC-nin qeyri-qanuni su xəttinə görə otel sahibinə ödədiyi 6.870 manat pulun

qaytarılması tələbinə gəldikdlə isə, hər bir halda həmin xəttin sayğacın mövcudluğu halında, həmin
sayğacdan keçmədiyini bilməli olduğu halda, eyni zamanda, faktiki olaraq həmin xətdən axan sudan
istifadə etdiyi və bunun etirafı olaraq da həmin pulu ödədiyi halda, Şirkətdən ödədiyi həmin pulun
tutulmasını tələb etməkdə haqlı hesab edilə bilməz.

38.43. Birinci instansiya məhkəməsi əsaslı olaraq hər iki tərəfin su puluna dair tələblərini rədd

etmişdir. Həmin hissələrində qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.

38.44. Şirkətin ədən çıxmış faydaya görə 256.000 manat məbəlğində pul tələbinə gəldikdə isə,

bu tələb əsaslandırılmış hesab oluna bilməz. Çünki icarə müqaviləsinə xitam verdiyi və 2017-ci ilin
may ayında otel icarəçi tərəfindən boşaldıldığı halda, həm də yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən
oteldəki qüsurların icarəçinin təqsiri üzündən yarandığı sübuta yetirilmədiyi halda, Şirkətin oteli
üçüncü şəxsələrə icarəyə verə bilməməsini əsas gətirməklə MMC-dən əldən çıxmış fayda kimi
həmin pulun tutulması üçün əsas vermir.

38.45. Şirkətin 10.000 manat məbləğində mənəvi zərərin ödənilməsi tələbinə gəldikdə isə

hüquqi şəxs kimi mənəvi zərəri yox, işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi MMC-
dən tələb edə bilərdi. Sonuncu tərəfindən isə onun hansı işgüzar nüfuzuna zərər yetirildiyi
əsaslandırılmamışdır.

38.46. Birinci instansiya məhkəməsi həmin hissələrdə Şirkətin tələblərini rədd etməklə,

fakfaktlar nöqteyi-nəzərindən düzgün nəticəyə gəlmişdir.

39. Məhkəmə bu qənaətini MM-in 340.2, 354.1, 354.2, 448.4, 700.1, 1096-cı maddələrinə

istinad edərək əsaslandırmışdır.

40. Şirkət 2021-ci il 4 avqust tarixində həmin qətnamədən kassasiya şikayəti verərək

qətnamənin dəyişdirilməsini, ilkin iddia üzrə tələbi icarəyə verilən binaya vurulmuş ziyanın əvəzi
olaraq 42.880 manat pul məbləğinin, ödənilməmiş 8.000 manat son bir ayın icarə haqqı məbləğinin,
6.870 manat su pulunun məbləğinin, əldən çıxmış faydaya görə 256.000 manat məbləğinin MMC-
dən tutularaq Şirkətə ödənilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.

41. MMC 2021-ci il 11 avqust tarixində həmin qətnamədən kassasiya şikayəti verərək

qətnamənin qismən ləğv edilməsini, İddiaçı otelinin ilkin iddiasının rədd edilməsi, MMC-nin
iddiasının tam təmin edilməsinə dair, o cümlədən, həmin Qətnamənin “2.467,7 manat icarə haqqı
borcunun və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 10 manat məbləğində pul vəsaitinin tutularaq
ilkin iddia üzrə iddiaçı şirkətə ödənilməsi, qalan hissədə ilkin iddianın rədd edilməsi, qarşılıqlı iddia
üzrə iddiaçı MMC-nin qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh şirkətə qarşı çəkilmiş xərclərin tutulması və
müqavilənin etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair qarşılıqlı iddiasının rədd edilməsi, qarşılıqlı iddia
verilərkən ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçıya aid
edilməsi, iş üzrə keçirilmiş məhkəmə-texniki ekspertizasının dəyəri olan 100 manat məbləğində pul
vəsaitinin 50 manat hissəsinin ilkin iddiaçı şirkətdən, qalan 50 manat hissəsinin isə ilkin iddia üzrə
cavabdeh MMC-dən tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası
Mərkəzinin hesabına köçürülməsi” barədə hissəsinin də ləğv edilməklə yeni Qərar qəbul edilməsini
xahiş etmişdir.

Kassasiya şikayətlərinin və ona qarşı etirazın dəlilləri

a) Şirkətin kassasiya şikayətinin dəlilləri

42. Məhkəmə sübutların qiymətləndirilməsi zamanı tərəflər arasında bağlanmış icarə

müqaviləsini əsas tutmamışdır. Belə ki, müqavilənin 2.2.3-cü bəndinə əsasən İcarəçinin üzərinə

onun təqsiri nəticəsində icarə obyektinə dəymiş zərərin bərpa edilməsi, bərpa mümkün olmadıqda
onun dəyərinin ödənilməsi öhdəliyi qoyulmuşdur. Ekspertizanın rəyinə əsasən, əmlaka 42.880
manat məbləğində ziyan vurulması faktının təsdiq edildiyinə baxmayaraq, məhkəmə vurulmuş
ziyanın tam ödənilməsindən MMC-ni azad edib. MM-in 21.1 və 21.2-ci maddələrindən göründüyü
kimi, ilkin iddia üzrə MMC Şirkətə real zərər vurub, lakin buna baxmayaraq məhkəmə həmin xərcləri
tam şəkildə ödəmək öhdəliyini MMC-nin üzərinə qoymamışdır.

43. Məhkəmə əldən çıxmış fayda ilə bağlı tələbin təmin edilməməsinin səbəbini müvafiq

hərəkətlərin həyata keçirilməsinə dair sübutun təqdim edilməməsi ilə əlaqələndirmişdir. Halbuki real
zərər nəticəsində əmlaka dəymiş ziyan və həmin ziyanın MMC tərəfindən mübahisələndirilməsi,
habelə məhkəmə çəkişməsinin uzun müddət ərzində davam etdirilməsi əldən çıxmış faydanın
sübutu kimi qiymətləndirilməli idi.

44. Məhkəmə ilkin iddianın Şirkət tərəfindən ödənilmiş su pulu ilə bağlı hissəsində rədd

edilməsinin səbəbi kimi sübutların təqdim edilməməsini əsas göstərir. Halbuki su pulunu ödəyən
şəxsin şahid qismində iclasa dəvət edilməsi ilə bağlı Şirkətin şifahi vəsatəti 2020-ci il 3 sentyabr
tarixli iclasda təmin olunmamışdır. Hazırda su pulunun və digər kommunal ödənişlərin həyata
keçirilməsi müvafiq aparatlar vasitəsilə həyata keçirilir və ödəyən şəxsi müəyyən etmək müəyyən
çətinliklər yaradır. Odur ki, bu halı təsdiq edən yeganə sübut pulu ödəyən şəxsin məhkəmə iclasına
şahid qismində dəvət edilməsi idi.

45. Şirkət kassasiya şikayətini MM-in 448.1, 448.2-ci, MPM-in 21.1, 21.2-ci maddələrinə istinad

etməklə əsaslandırmışdır.

b) MMC-nin kassasiya şikayətinin dəlilləri

46. Məhkəmə tərəfindən MMC-dən 2.467,7 manat icarə haqqının tutularaq Şirkətə

ödənilməsinin qət edilməsinə baxmayaraq, əslində icarə müqaviləsi həmin ünvanla bağlı deyil,
ünvan 2 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 66,76 m

2

, yaşayış sahəsi 45,15 m

2

, yardımçı sahəsi

21,61 m

2

olan 3 otaqlı mənzillə bağlı 2016-cı il 14 may tarixində bağlanmışdır. 2016-cı il 1 iyun tarixli

icarə müqaviləsinin “icarəçi” adından müqavilənin imzalanmasına aydınlıq gətirilməsi üçün
apellyasiya məhkəməsi tərəfindən təyin olunmuş məhkəmə xətşünaslıq və sənədlərin texniki
ekspertizası üzrə alınmış rəyinə etiraz olaraq bildirməliyik ki, müasir informativ-texniki vasitələrlə
imzaların və ya möhürlərin surətləri oğurlanaraq digər sənədlərə yerləşdirilərkən həmin imza və ya
möhürlərin bir-birinə çox bənzər olması əslində normal haldır. Belə olan halda hesab edirik ki, 2016-
cı il 14 may tarixli icarə müqaviləsi MMC ilə N.Quliyeva arasında bağlandığından həmin müqavilə ilə
bağlı MMC-yə qarşı iddia da Şirkət deyil, məhz N.Quliyeva tərəfindən qaldırıla bilərdi.

47. 2016-cı il 1 iyun tarixli müqavilədə icarəyə verən kimi X2 qeyd olunsa da, müqavilə X5

tərəfindən imzalanmışdır. Bundan başqa, müqavilə hüquqi şəxslər arasında bağlandığından hər
ikisi möhür ilə təsdiq olunmalı idi. Lakin həmin müqavilədə heç bir hüquqi şəxsin möhürü yoxdur.
Müqavilə üzrə icarə obyekti daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmalı olan obyekt
olduğundan həmin müqavilə qanunvericiliyin tələbinə əsasən notariat qaydasında təsdiq edilməli idi.
2016-cı il 1 iyun tarixli müqavilənin etibarsız hesab edilməsi üçün kifayət qədər əsaslar mövcud
olduğu halda, birinci instansiya məhkəməsi qərəzlilik nümayiş etdirərək əqdin etibarsızlığı tələbi
üzrə kəsici müddətin ötürüldüyü qənaətinə gənmişdir. Həmçinin apellyasiya instansiyası tərəfindən
yanlış qənaətə gəlinərək MM-in 340.2-ci maddəsinə nəzərən, başqa əqdi pərdələmək məqsədilə
digər əqdin, yəni əslində İddiaçı otelinin istifadəsinə dair icarə müqaviləsinin bağlandığını
qətnamədə göstərmişdir. Belə ki, qətnamədən aydın olur ki, kollegiya yanlış qənaətə gəlmişdir ki,

2016-cı il 14 may tarixli icarə müqaviləsinin predmetini pərdələmək məqsədilə 2017-ci il 1 iyun tarixli
icarə müqaviləsi imzalanmışdır. Amma məntiqi olaraq əvvəlki əqdi pərdələmək məqsədilə 1 ildən
sonra yeni müqavilənin imzalanması düzgün deyildir. Məhkəmənin qənaətinə görə, mübahisə
predmeti məhz İddiaçı oteli olmuşdur, lakin fikrimizcə, məhkəmə kollegiyasının 2016-cı il 14 may
tarixli icarə müqaviləsini yalan əqd hesab etməsi hüquqazidd və əsassızdır. Belə ki, mübahisəli
əqdin icrasına 2018-ci il 12 iyun tarixində başlanıldığını göstərməklə apellyasiya məhkəməsinin
əqdin etibarsızlığı ilə bağlı bir illik müddətin ötürülməsi ilə bağlı gəldiyi qənaət əsassızdır. Belə ki,
məhkəmə kollegiyası tərəfindən belə bir qənaətə gələrkən əqdin etibarsızlığına səbəb olan halın
bizə 2020-ci il 3 iyun tarixində məlum olduğu nəzərə alınmamışdır. Belə ki, tərəfimizdən
məhkəməyə təqdim edilmiş qarşılıqlı iddia ərizəsinə dəqiqləşmədən aydın şəkildə görünür ki, qarşı
tərəf 2020-ci il 3 iyun tarixli məhkəmə iclas zalında 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsinə istinad
edərək məhkəməyə təqdim etdikdə, biz həmin müqavilə ilə ilk dəfə orada, yəni məhkəmə iclas
zalında tanış olduq və surətini götürdük. 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsi qeyd olunan
səbəblərə görə etibarsız hesab edilməli, etibarsız əqd hüquqi nəticələrə səbəb olmadığından isə,
eyni zamanda, qətnamə ilkin iddia üzrə MMC-dən 2.467,7 manat icarə haqqının tutularaq Şirkətə
ödənilməsi hissəsində də ləğv edilməlidir.

48. Apellyasiya məhkəməsi öz qətnaməsində göstərmişdir ki, MMC 2017-ci il 11 iyun tarixində

təhvil verilmə barədə müraciətin olduğunu, lakin qarşı tərəfin təhvil-təslimdən yayındığı üçün 2017-
ci il 17 may tarixində açarlar təhvil verilənədək MMC-nin istifadəsində olmuşdur. Buna görə də,
2021-ci il 1-17 may tarixləri arasında istifadəyə görə 2.467,70 manat icarə haqqının istənilməsi
əsaslıdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi yanlış qənaətə gələrək göstərmişdir ki, 2017-ci il 17
may tarixinə qədər otelin istifadəsi MMC tərəfindən mübahisələndirilmir və icarə obyekti 2017-ci il 11
may tarixinə təhvil verilsə də, obyektin əlavə 6 gün istifadə edildiyi məlumdur. Halbuki apellyasiya və
birinci instansiya məhkəmə proseslərində MMC tərəfindən həmin obyektdən 2017-ci ilin
əvvəllərindən başlayaraq istifadə edilmədiyi bildirilmiş və istifadə olunmayan vaxtlara görə pul
vəsaitinin tələb edilməsi tərəfimizdən mübahisələndirilmişdir. Qarşı tərəfin qərəzli şəkildə 2017-ci il
may ayına kimi təhvil-təslimdən yayınması yuxarıda qeyd olunan faktlar əsasında aydın görünür.
Beləliklə, qeyd edildiyi kimi icarə müqaviləsinə xitam verilməsi barədə Şirkətə dəfələrlə
xəbərdarlıqlar edilməsi, rəsmi məktubla müraciət edilməsi, eləcə də Bakı şəhəri 8 saylı Notariat
kontoru tərəfindən icarə müqaviləsinə xitam verilməsi nəzərə alınaraq binanın təhvil alınması xahiş
edilmiş, lakin Şirkət hər dəfə müxtəlif vasitələrlə binanı təhvil almaqdan yayınmışdır.

49. MMC kassasiya şikayətini MM-in 144.1, 337.1, 337.2, 337.4, 354.1, 354.2, 405.2, 407.2,

677.1.4-cü, MPM-in 416, 417.1.4-ci maddələrinə, İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin
“Krcmar və başqaları Çex Respublikasına qarşı” iş üzrə 2000-ci il 3 mart tarixli, “Van de Hurk
Hollandiyaya” qarşı iş üzrə 1994-cü il 19 aprel tarixli, “Ruiz Torija İspaniyaya” qarşı iş üzrə 1994-cü il
9 dekabr tarixli, “Buzescu Ruminiyaya qarşı” iş üzrə 2004-cü il 24 may tarixli qərarlarına istinad
etməklə əsaslandırmışdır.

b) kassasiya şikayətlərinə qarşı etirazın dəlilləri

50. MMC Şirkətin kassasiya şikayətinə qarşı etiraz təqdim edərək, Şirkətin Bakı Apellyasiya

məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2021-ci il 27 iyul tarixli, 2-2(103)-82/2021 saylı
qətnaməsindən verdiyi kassasiya şikayətinin rədd edilməsi barədə Qərar qəbul edilməsini xahiş
etmişdir.

c) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları

51. Məhkəmə iclasında iştirak edən Şirkətin vəkili kassasiya şikayətini müdafiə etdiklərini,

şikayətin tam əsaslı olduğunu, ilkin cavabdehin kassasiya şikayəti ilə razı olmadıqlarını bildirdi. Ona
görə də öz şikayətlərinin təmin edilməsini, qətnamənin dəyişdirilməsini, binaya vurulmuş ziyanın
əvəzi olaraq 42.880 manat pul məbləğinin, ödənilməmiş 8.000 manat son bir ayın icarə haqqı
məbləğinin, 6.870 manat su pulunun məbləğinin, əldən çıxmış faydaya görə 256.000 manat
məbləğinin MMC-dən tutularaq Şirkətə ödənilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi.

52. Məhkəmə iclasında iştirak edən MMC-nin vəkili kassasiya şikayətini müdafiə etdiklərini,

şikayətin tam əsaslı olduğunu, ilkin iddiaçının kassasiya şikayəti ilə razı olmadıqlarını bildirdi. Ona
görə də öz şikayətlərinin təmin edilməsini, qətnamənin qismən ləğv edilməsini, ilkin iddiaçının
iddiasının rədd edilməsini, MMC-nin iddiasının tam təmin edilməsinə dair yeni qərar qəbul
edilməsini xahiş etdi.

İİ. KASSASİYA ŞİKAYƏTİNİN MÜMKÜNLÜYÜ, KASSASİYA BAXİŞİNİN HƏDLƏRİ

53. Kassasiya şikayətləri vaxtında, yəni apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin

təqdim olunduğu gündən 2 ay müddətində verilmiş (MPM-in 405.0.1-ci maddəsi), kassasiya
şikayətinin məzmunu MPM-nin 407-ci maddəsinin tələblərinə uyğundur. Ona görə də, şikayətlər
mümkün hesab edilmişdir.

54. Şirkət apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsini bütövlükdə, MMC isə qətnaməni

hissəvi mübahisələndirdiyi üçün hazırkı icraat çərçivəsində məhkəmə aktının qanuniliyi və əsaslılığı
tam olaraq yoxlanılacaqdır (MPM-in 403 və 416-cı maddələri).

55. Kassasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin faktiki halları yoxlanılmasa da apellyasiya

instansiyası məhkəməsinin maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq edib-etməməsini
yoxlayarkən hüquqi məsələlərin düzgün qiymətləndirilməsi üçün işin faktiki hallarının nəzərə
alınması və onlara istinad olunması zəruridir. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin işin müəyyən
edilmiş faktiki hallarına istinad etməsi faktiki halların yoxlanılması və araşdırılması kimi
qiymətləndirilməməlidir.

İİİ. TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ

56. MM-in müvafiq müddəalarında aşağıdakılar nəzərdə tutulur:

“Maddə 21. Zərərin əvəzinin ödənilməsi

...
21.2. Zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün

çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının
zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə
şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür.

...”

“Maddə 144. Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri obyektlərinə dair sərəncam verilməsi

haqqında müqavilələrin notariat qaydasında təsdiqlənməsi

144.1. Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri obyektlərinə dair sərəncam verilməsi

haqqında müqavilələr notariat qaydasında təsdiqlənməlidir. Təsdiqləmə zamanı
notarius və ya qanunla müəyyən edilmiş hallarda bu cür notarial hərəkəti etməyə hüququ
çatan digər vəzifəli şəxslər əşyaya dair sərəncam verən tərəfin sərəncam hüququnu və

müqavilənin qanunauyğunluğunu yoxlamalıdır. Onlar təsdiqlədikləri müqavilənin yanlışlığı
üçün məsuliyyət daşıyır.

...”

“Maddə 329. Əqdlərin formaları
329.1. Əgər qanunla başqa hal müəyyən edilməmişdirsə, qanunla və ya tərəflərin

qarşılıqlı razılığı ilə müəyyən edilmiş forma tələblərinə riayət etməməklə bağlanılmış əqd
etibarsızdır.

 

...”

“Maddə 340. Uydurma və yalan əqdlərin etibarsızlığı
...
340.2. Yalan əqd başqa əqdi pərdələmək məqsədi ilə bağlanan əqddir. Yalan əqd

əhəmiyyətsizdir. Yalan əqdə onun mahiyyəti nəzərə alınmaqla, tərəflərin həmin əqdi
bağlayarkən əslində nəzərdə tutduqları əqdə aid olan qaydalar tətbiq edilir.”

“Maddə 354. Etibarsız əqdlər üzrə müddətlər

354.1. Əhəmiyyətsiz əqdin etibarsızlığı nəticələrinin tətbiqi haqqında iddia onun

icrasına başlanıldığı gündən bir il ərzində irəli sürülə bilər.

354.2. Bu Məcəllənin 347.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hal istisna olmaqla,

maraqlı şəxs əqdin bağlanmasına təsir etmiş zorakılığa və ya hədəyə son qoyulduğu
gündən və ya əqdin etibarsız sayılmasına əsas verən halları bildiyi və ya bilməli olduğu
gündən bir il ərzində əqdi mübahisə edə bilər. Vacib əhəmiyyətli yanılmanın təsiri altında
bağlanmış əqd mübahisəyə əsasən məlum olduğu andan bir ay ərzində mübahisə edilə
bilər.

...”

“Maddə 405. Müqavilənin mühüm şərtləri barəsində razılaşma
405.1. Tərəflər müqavilənin bütün mühüm şərtləri barəsində tələb olunan formada

razılığa gəldikdə müqavilə bağlanmış sayılır. Müqavilənin predmetinə dair şərtlər, bu
Məcəllədə həmin növ müqavilələr üçün mühüm və ya zəruri adlandırılmış şərtlər, habelə
tərəflərdən birinin müraciəti ilə barəsində razılaşma əldə edilməli olan bütün şərtlər
mühüm sayılır.

...”

“Maddə 443. Öhdəliyin icra edilməməsi ilə vurulan zərərin əvəzinin ödənilməsi
...
443.4. Əldən çıxmış fayda müəyyənləşdirilərkən kreditorun onu əldə etmək üçün

gördüyü tədbirlər və bu məqsədlə apardığı hazırlıq işləri nəzərə alınır

...”

“Maddə 448. Öhdəliklərin icra edilməməsi üçün borclunun məsuliyyəti
...
448.4. Borclu öhdəliyin pozulmasına görə bu şərtlə məsuliyyət daşımır ki, pozuntunun

onun cavabdeh olmadığı haldan irəli gəldiyini və müqavilə bağlanarkən onun həmin halı
nəzərə ala biləcəyini, yaxud bu halı və ya onun nəticələrini istisna edə və ya aradan
qaldıra biləcəyini gözləməyin mümkün olmadığını sübuta yetirsin. Borclu maneədən
xəbərdardırsa və ya xəbərdar olmalıdırsa, həmin maneə və icra qabiliyyətinə onun təsiri
barədə kreditora dərhal məlumat verməlidir. Əgər kreditor məlumatı dərhal almazsa,

borclu məlumatın vaxtında alınmaması ilə əlaqədar kreditorun düşdüyü zərər üçün
məsuliyyət daşıyır.”

“Maddə 680. Kirayəçinin zəruri məsrəfləri

680.1. Kirayəyə verən kirayəyə verilmiş əşyanın saxlanması və ya bərpası üçün

kirayəçinin çəkdiyi zəruri xərclərin əvəzini ona ödəməyə borcludur. Əvəzi ödənilən xərclərə
aşağıdakılar aid deyildir:

680.1.1. binaların, qurğuların və ya nəqliyyat vasitələrinin kirayəsi halında - istismar,

qulluq və təmizləmə xərcləri;

...
680.2. Kirayəyə verənin digər xərclərinin, o cümlədən kirayəyə verilmiş əşyanın

yaxşılaşdırılması xərclərinin əvəzini ödəmək vəzifəsi bu Məcəllənin özgə işlərini
tapşırıqsız aparmaq haqqında müddəaları ilə müəyyənləşdirilir.”

“Maddə 682. Kirayəyə götürülmüş əşyanın dəyişməsi və ya pisləşməsi
Kirayəçi kirayəyə götürdüyü əşyanın müqavilə üzrə istifadəsi nəticəsində dəyişməsi

və ya pisləşməsi üçün məsuliyyət daşımır.

“Maddə 700. İcarə müqaviləsi
700.1. İcarə müqaviləsi əmlak kirayəsi müqaviləsidir. Bu müqaviləyə görə kirayəyə

verən (icarəyə verən) kirayəçiyə (icarəçiyə) icarəyə götürdüyü obyektdən və ya
hüquqdan istifadə ilə yanaşı bəhərdən istifadə etmək və gəlir götürmək hüququ da verir.
İcarəçi icarəyə verənə müəyyənləşdirilmiş icarə haqqı ödəməyə borcludur.

...
700.3. Əgər bu Məcəllənin bu fəslinin müddəalarından ayrı qayda irəli gəlmirsə,

torpaq icarəsi istisna olmaqla, icarəyə bu Məcəllənin əmlak kirayəsi haqqında
müddəaları müvafiq surətdə tətbiq edilir.”

“Maddə 1090. İcraçının hüquqları
1090.1. Əgər işlərin aparılması sahibkarın mənafeyinə və ehtimal olunan istəyinə

uyğun gəlirsə, icraçı xərclərin əvəzinin ödənilməsini və öhdəliklərdən azad olunmasını
tələb edə bilər. İcraçı lazımi vicdanlılıqla fəaliyyət göstərmişsə, bu qayda işlərin
aparılmasının gözlənilən nəticə ilə qurtarmadığı halda da tətbiq olunur.

...”

“Maddə 1091. Əsassız varlanma anlayışı

1091.1. Əsassız varlanan o şəxs (varlanmış şəxs) sayılır ki, hüquqi əsas olmadan

başqa şəxsin (məhrum olanın) hesabına əmlak əldə etsin.

...”

“Maddə 1092. Əsassız varlanma nəticəsində əldə edilənləri qaytarmaq vəzifəsi
1092.1. Varlanmış şəxs əldə etdiklərini məhrum olanın tələbi ilə ona qaytarmalıdır.

Qaytarma vəzifəsi aşağıdakılara da şamil edilir:

1092.1.1. bu Məcəllənin 157.5-ci maddəsinin tələbləri nəzərə alınmaqla, əldə

edilənlərdən götürülən faydaya;

1092.1.2. əldə edən şəxsin əldə etdiklərinə əsasən və ya onlar üçün kompensasiya

kimi əldə etdiyinə və ya qəsdən əldə etmədiyinə.

...”

“Maddə 1096. Mülki hüquq pozuntuları (deliktlər) anlayışı
1096.1. Mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa

şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa
zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir)

1096.2. Delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır.

“Maddə 1097. Mülki hüquq pozuntuları üçün məsuliyyətin əsasları

1097.1. Mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya

əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş
zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini
ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər.

...”

57. MPM-in müvafiq müddəalarında (2021-ci il 1 oktyabr tarixinədək qüvvədən olan

redaksiyada) aşağıdakılar nəzərdə tutulur:

“Maddə 14. İş üzrə məhkəmə baxışının prinsipləri

...

14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan

istifadə etməlidir.

...”

“Maddə 77. Sübut etmə vəzifəsi
77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut

etməlidir.

...”

“Maddə 119. Məhkəmə xərclərinin tərəflər arasında bölüşdürülməsi
119.1. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak

edən şəxslərə aid edilir.

...”

“Maddə 209. İşə mahiyyəti üzrə baxmağın qurtarması
...
209.3. İşə mahiyyəti üzrə baxılmasının qurtardığı elan edilənədək işdə iştirak edən

şəxslər tərəfindən onlara məlum olan hallar və sübutlar təqdim olunmamışsa, işə
mahiyyəti üzrə baxılmasının qurtardığı elan edildikdən sonra heç kəs məhkəmə iclasında
araşdırılmamış hallara və sübutlara istinad etməyə haqlı deyildir.

58. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun

müvafiq müddəalarında aşağıdakılar nəzərdə tutulur:

“Maddə 19. Daşınmaz əmlak üzərində icarə və istifadə hüquqlarının dövlət qeydiyyatı

19.1. Daşınmaz əmlak üzərində müddəti on bir aydan çox olan icarə və ya istifadə

hüququ dövlət qeydiyyatına alınır. İcarə və ya istifadə hüququnun dövlət qeydiyyatına
alınması barədə ərizəni daşınmaz əmlakın icarə (istifadə) müqaviləsi üzrə tərəflərdən biri
verə bilər. Daşınmaz dövlət əmlakı üzərində icarə (istifadə) hüququ, daşınmaz dövlət
əmlakı üzərində icarə (istifadə) müqaviləsi bağlamaq hüququ olan müvafiq icra
hakimiyyəti orqanının müraciəti əsasında dövlət reyestrində qeydiyyata alınır. Ərizənin
və müraciətin formaları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir.

...”

59. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin müvafiq müddəalarında aşağıdakılar nəzərdə

tutulur:

“Maddə 135. Yaşayış sahəsinə və kommunal xidmətlərə görə haqq ödəmək vəzifəsi

135.1. Fiziki və hüquqi şəxslər, həmçinin belə xidmətlərdən istifadə edən dövlət

orqanları, bələdiyyələr və digər təşkilatlar yaşayış sahəsinə və kommunal xidmətlərə
görə haqqı vaxtında və tam məbləğdə ödəməyə borcludurlar.

...”

60. AMP-nin “Mənəvi zərərin ödənilməsi barədə qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi

təcrübəsi  haqqında” 2008-ci il 3 noyabr tarixli 07 nömrəli Qərarında qeyd edilmişdir ki:

“İnsan Hüquqlarının və Əsas Azadlıqların Müdafiəsi Haqqında  Konvensiya”nın 41-ci

maddəsinə və  Avropa  İnsan  Hüquqları Məhkəməsinin  presedentlərinə əsasən mənəvi
zərər qeyri-əmlak, habelə, əmlak zərəri vurulduqda ödənilə bilər. Həmin Qərarın 2-ci
bəndinə əsasən Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin, «İnsan hüquqlarının və əsas
azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Konvensiya»nın müddəaları və Avropa İnsan Hüquqları
Hüquqları Məhkəməsinin prsedentləri baxımından «mənəvi zərər» anlayışı insanın
anadangəlmə və ya qanun əsasında ona mənsub olan şəxsi qeyri-əmlak xarakterli hüquq
və azadlıqlarının, habelə, əmlak hüquqlarının pozulması nəticəsində mənəvi sarsıntı və
iztirab keçirməsini ifadə edir. Zərərçəkən fiziki şəxsin mənəvi sarsıntı keçirməsi dedikdə
ona qarşı törədilən qanunsuz hərəkətin və ya hərəkətsizliyin şüurunda müəyyən mənfi
psixi reaksiyaya səbəb olması, iztirab keçirməsi dedikdə isə onun sağlamlığının pozulması
nəticəsində fiziki əzab çəkməsi anlaşılır.

İV. ALİ MƏHKƏMƏNİN MÖVQEYİ

61. Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətlərinin dəlillərini (bax yuxarıda §§ 42-44, 46-48) işin

materialları ilə birgə araşdıraraq, tərəflərin izahatını dinləyərək hesab edir ki, həmin dəlillər apellyasiya
məhkəməsinin qətnaməsini ləğv etmək üçün əsaslı deyildir.

62. Məhkəmə kollegiyası məhkəmənin vurulmuş 42.880 manat ziyanın tam ödənilməsindən

MMC-ni azad etməsinə dair Şirkətin kassasiya şikayətində göstərilən dəlili (bax yuxarıda § 42) ilə
razılaşmır.

63. Əvvəla, iş üzrə alınmış məhkəmə tikinti-texniki ekspertizasının rəyindən Şirkətin kassasiya

şikayətində qeyd edilmiş ona 42.880 manat ziyan vurulması görünmür.

64. Həmin rəyə istinad edən birinci instansiya məhkəməsi öz qətnaməsində göstərmişdir ki,

İddiaçı otelində mövcud qüsurların aradan qaldırılması üçün tələb olunan təmir işlərinin dəyəri 33.844
manat məbləğində müəyyən olunmuşdur.

65. Məhkəmənin vurulmuş ziyanın tam ödənilməsindən MMC-ni azad etməsinə gəldikdə isə

qeyd olunmalıdır ki, belə ziyanın vurulması apellyasiya instansiya məhkəməsi tərəfindən ümumiyyətlə
müəyyən edilməmişdir. Belə olan halda, MMC-ni vurulmayan ziyanı ödəmək vəzifəsindən azad etmək
də mümkün deyildir.

66. MM-in 1096-cı maddəsindən (bax yuxarıda § 56) aydın olur ki, mülki məsuliyyəti

yaranmasının əsasını təqsirli hüquqazidd hərəkətlərin törədilməsi təşkil edir.

67. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən olunmuşdur ki, otelin MMC-yə

təhvil verilənədək olan ilkin vəziyyəti ekspertə bəlli olmamış, iş materiallarında da bununla bağlı
mötəbər sübutlar mövcud deyil. Belə olan halda, birinci instansiyası məhkəməsinin həmin rəyə
istinadən, oteldə olan qüsurların MMC-nin istifadəsində olarkən MMC-nin təqsiri nəticəsində
yaranması qənaətinə gəlməsi əsassızdır. Məhz iş üzrə ekspertiza tədqiqatını aparan ekspert (İlham
Xudiyev) məhkəmədə dindirilərkən ifadəsində bildirmişdir ki, oteldə aşkar olunan qüsurların nə vaxt

əmələ gəlməsini elmi metodika olmadığından müəyyən etmək mümkün deyil, yaranmış qüsurlar hava
şəraitindən, məsələn, nəmlikdən də əmələ gələ bilər.

68. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin həmin nəticəsini qanunun

tələblərinə uyğun və əsaslı hesab edir. Odur ki, otelin istifadəsi ilə bağlı MMC tərəfindən Şirkətə hər
hansı zərər vurulması işin materialları ilə öz təsdiqini tapmır. Şirkətin kassasiya şikayətində də bununla
bağlı hər hansı tutarlı dəlil gətirilməmişdir.

69. MPM-in 77.1-ci maddəsinə əsasən, MMC tərəfindən Şirkətə zərər vurulması faktının sübut

olunması vəzifəsi Şirkətin üzərinə düşdüyü halda, sonuncu bu vəzifəsini yerinə yetirə bilməmişdir.

70. Məhkəmə kollegiyası real zərər nəticəsində əmlaka dəymiş ziyanın, habelə məhkəmə

çəkişməsinin uzun müddət ərzində davam etdirilməsinin əldən çıxmış faydanın sübutu kimi
qiymətləndirilməli olmasına dair Şirkətin kassasiya şikayətində göstərilən dəlili (bax yuxarıda § 43) də
əsassız hesab edir.

71. MMC tərəfindən Şirkətə real zərərin vurulması faktının işin halları ilə öz təsdiqini

tapmamasına və apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilməməsinə dair
məhkəmə kollegiyasının mövqeyi artıq yuxarıda qeyd olunmuşdur.

72. Məhkəmə çəkişməsinin uzun müddət ərzində davam etdirilməsinin əldən çıxmış faydanın

sübutu olmasına dair dəlil isə qanunun tələbi ilə uzlaşmır.

73. Belə ki, MM-in 443.4-cü maddəsinin (bax yuxarıda § 56) tələbi ondan ibarətdir ki, öhdəlik

üzrə əldən çıxmış fayda müəyyənləşdirilərkən kreditorun bu faydanı əldə etmək üçün gördüyü
tədbirlər, apardığı hazırlıq işləri nəzərə alınır.

74. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyinə görə, icarə müqaviləsinə xitam verildiyi,

2017-ci ilin may ayında otel MMC tərəfindən boşaldıldığı, həm də oteldəki qüsurların MMC-nin təqsiri
üzündən yarandığı sübuta yetirilmədiyi halda, Şirkətin oteli üçüncü şəxslərə icarəyə verə bilməməsi
həmin pulun MMC-dən əldən çıxmış fayda kimi tutulması üçün əsas vermir.

75. Başqa sözlə, hazırkı işin halları MM-in 443.4-cü maddəsinin dispozisiya şərtlərinə uyğun

deyildir. Yəni Şirkət həmin norma ilə tələb olunan, faydanı əldə etmək üçün gördüyü tədbirlər, apardığı
hazırlıq işlərini təsdiq edən mötəbər sübutları məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir.

76. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi də haqlı olaraq Şirkətin əldən çıxmış faydaya dair

tələbinin təmin edilməsinin mümkün olmaması nəticəsinə gəlmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir
ki, həmin nəticəyə gələrkən apellyasiya instansiyası məhkəməsi hər hansı hüquq pozuntusuna yol
verməmişdir.

77. Məhkəmə kollegiyası məhkəmənin 2020-ci il 3 sentyabr tarixli iclasında su pulunu ödəyən

şəxsin şahid qismində iclasa dəvət edilməsi haqqında Şirkətin şifahi vəsatətinin təmin olunmamasına
dair Şirkətin kassasiya şikayətində göstərilən dəlillə (bax yuxarıda § 44) də razılaşmır.

78. Belə ki, birinci instansiya məhkəməsinin həmin iclasının protokolundan görünür ki, sözü

gedən vəsatət məhkəmə tədqiqatı bitdikdən sonra verilmişdir (İİ cild, i/v 174).

79. MPM-in 209.3-cü maddəsinin (bax yuxarıda § 57) tələblərinə görə, işə mahiyyəti üzrə

baxılmasının qurtardığı elan edilənədək tərəf ona məlum olan hal və sübutları təqdim etməmişdirsə,
işə mahiyyəti üzrə baxılmasının qurtardığı elan edildikdən sonra məhkəmə iclasında araşdırılmamış
hallara və sübutlara istinad edə bilməz.

80. Bu baxımdan, məhkəmə kollegiyasının qənaəti belədir ki, məhkəmə tədqiqatının bitdiyini

elan edən birinci instansiya məhkəməsi su pulunu ödəyən şəxsin şahid qismində iclasa dəvət edilməsi
haqqında Şirkətin şifahi vəsatətini təmin etməmək barədə qərar qəbul edərkən prosessual qanunun
tələblərini pozmamışdır. Odur ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin də bu məsələ ilə bağlı hər
hansı pozuntuya yol verilməsi müəyyən olunmur.

81. Məhkəmə kollegiyası 2016-cı il 1 iyun tarixli müqavilənin MMC-nin adından imzalanmasına

aydınlıq gətirilməsi üçün alınmış ekspert rəyinin əsassız olduğuna, 2016-cı il 14 may tarixli icarə
müqaviləsi MMC ilə X1 arasında bağlandığından həmin müqavilə ilə bağlı MMC-yə qarşı iddianın
Şirkət deyil, məhz X1 tərəfindən tərəfindən verilə bilməsinə dair MMC-nin kassasiya şikayətində
göstərilən dəlilləri (bax yuxarıda § 46) ilə razılaşmır.

82. Əvvəla, apellyasiya instansiyası məhkəməsi iş üzrə nəticəyə gələrkən 2016-cı il 1 iyun

tarixli müqavilənin MMC-nin adından imzalanmasına nəinki istinad etməmiş, hətta qətnamədə
göstərmişdir ki, hazırkı mərhələdə təyin edilmiş məhkəmə xətşünaslıq ekspertizasının nəticələrinə dair
ekspert rəylərinə əsasən “icarəçi” qeydi qarşısındakı imzaların və yazıların icarəçiyə məxsus olduğu
müəyyən edilmir.

83. 2016-cı il 14 may tarixli müqavilə üzrə iddia vermək hüququnun N.Quliyevaya məxsus

olmasına gəldikdə isə, qeyd edilməlidir ki, ilkin iddia ərizəsi 2016-cı il 14 may tarixli deyil, məhz 2016-
cı il 1 iyun tarixli icarə müqaviləsi üzrə verilmişdir.

84. MMC-nin qarşılıqlı iddia ərizəsinə, apellyasiya şikayətinə, nümayəndəsinin izahatına, digər

iş materiallarına istinad edən apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmişdir ki,
MMC tərəfindən faktiki olaraq İddiaçı otelindən istifadə olunmuşdur. Bu baxımdan, 2016-cı il 14 may
tarixli icarə müqaviləsi yalan əqddir və İddiaçı otelinin icarəsinə dair 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə
müqaviləsini pərdələmək üçün bağlanmışdır. Ona görə də MM-in 340.2-ci maddəsinin (bax yuxarıda §
56) tələbi baxımından hazırkı mübahisəli icarə münasibətlərinə 2016-cı il 1 iyun tarixli icarə
müqaviləsinin qaydaları tətbiq edilməlidir.

85. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin həmin nəticəsi ilə razılaşaraq

və işin materiallarına görə, İddiaçı otelinin mülkiyyətçisinin Şirkət olduğunu nəzərə alaraq hesab edir
ki, həmin otelin icarəsi ilə bağlı yaranmış hazırkı mübahisə üzrə məhkəməyə N.Quliyeva deyil, məhz
Şirkət iddia ilə müraciət etmək hüququna malikdir. Birinci instansiya məhkəməsi haqlı olaraq Şirkətin
iddiasına mahiyyəti üzrə baxaraq müvafiq qətnamə qəbul etmiş, apellyasiya instansiyası məhkəməsi
isə düzgün olaraq bununla bağlı hər hansı hüquq pozuntusu müəyyən etməmişdir.

86. Məhkəmə kollegiyası 2016-cı il 1 iyun tarixli müqavilənin etibarsızlığı barədə tələbin

qoyulması üçün qanunla müəyyən edilmiş 1 illik müddətin ötürülməsi barədə apellyasiya instansiyası
məhkəməsinin yanlış nəticəyə gəlməsinə dair MMC-nin kassasiya şikayətində göstərilən dəlillərini
(bax yuxarıda § 47) də əsassız hesab edir.

87. İşin materiallarından və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsindən göründüyü

kimi, MMC-nin qarşılıqlı iddia ərizəsi məhkəməyə 2018-ci il 16 oktyabr tarixində daxil olmuşdur.

88. Belə olan halda, MMC işin materialları ilə ən azı həmin tarixdə tanış olmalı və 2016-cı il 1

iyun tarixli müqavilədən xəbərdar olmalı idi.

89. Belə ki, Şirkət artıq 2018-ci il 12 iyun tarixində ilkin iddianı verən zaman 2016-cı il 1 iyun

tarixli müqaviləni də məhkəməyə təqdim etmişdir.

90. Bundan başqa, apellyasiya instansiyası məhkəməsi düzgün olaraq qeyd etmişdir ki, MMC-

yə məhkəmə iclasları barədə çağırışlar göndərilmiş, hətta MMC 2018-ci il 6 avqust tarixli vəsatətində
iddia ərizəsinin geri qaytarılmasını da tələb etmiş, bundan əlavə, 2018-ci il 3 avqust tarixində
ekspertiza təyin olunması barədə ərizə ilə də məhkəməyə müraciət etmiş və məhkəmənin ekspertiza
təyin olunması barədə 2018-ci il 18 iyul tarixli qərardadından şikayət də vermişdir.

91. Göstərilənlərdən belə nəticə hasil olur ki, ən azından, hazırkı məhkəmə mübahisəsi

yarandıqdan sonra MMC-nin 2016-cı il 1 iyun tarixli müqavilədən xəbərdar olmaması qeyri-mümkün
idi.

92. Buna baxmayaraq, MMC həmin müqavilənin etibarsızlığı tələbi ilə məhkəməyə yalnız 2020-

ci il 3 iyul tarixində, yəni qarşılıqlı iddia qaldırdıqdan 1 il 8 ay sonra müraciət etmişdir.

93. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, MM-in 354-cü maddəsinin (bax yuxarıda § 56)

tələbləri baxımından, MMC 2016-cı il 1 iyun tarixli müqavilənin etibarsızlığı üçün qanunla müəyyən
edilmiş 1 illik müddəti ötürmüşdür. Ona görə də apellyasiya instansiyası məhkəməsi eyni nəticəyə
gələrkən hər hansı hüquq pozuntusuna yol verməmişdir.

94. Məhkəmə kollegiyası obyektdən 2017-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq MMC tərəfindən

istifadə edilmədiyinin bildirilməsinə, icarə müqaviləsinə xitam verilməsi barədə Şirkətə dəfələrlə
xəbərdarlıqlar edilməsinə, rəsmi məktubla müraciət edilməsinə, eləcə də Bakı şəhəri 8 saylı Notariat
kontoru tərəfindən icarə müqaviləsinə xitam verilməsi nəzərə alınaraq binanın təhvil alınmasının xahiş
edilməsinə, lakin Şirkətin hər dəfə müxtəlif vasitələrlə binanı təhvil almaqdan yayınmasına dair MMC-
nin kassasiya şikayətində göstərilən dəlilləri (bax yuxarıda § 48) ilə də razılaşmır.

95. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən qeyd olunmuşdur ki, açarlar təhvil verilərkən

aparılan video yazıya və fotoşəkillərə əsasən mübahisəli binanın 2017-ci ilin may ayının 17-dək MMC-
nin istifadəsində olduğu müəyyən edilmişdir.

96. İşin həmin halı işi materialları ilə təkzib edilmədiyindən apellyasiya instansiyası məhkəməsi

də öz qətnaməsində bu hala istinad etmişdir.

97. Eyni zamanda, MMC qarşı tərəfin icarəyə verən otelin təhvil-təslimindən yayınmasını

mübahisələndirsə də, icarəyə verənə ünvanladığı icarə obyektinin təhvil-təslimi ilə bağlı müraciət
məktubu yalnız 2017-ci il 11 may tarixində tərtib edilmişdir. Belə olan halda, apellyasiya instansiyası
məhkəməsinin həmin müraciətin icarəyə verənə çatdırılma müddətini (6 gün) də nəzərə alaraq otelin
may ayının 17-nə kimi MMC-nin istifadəsində olduğu barədə gəldiyi qənaət inandırıcı və əsaslıdır.

98. MMC-nin kassasiya şikayətində istinad etdiyi müvafiq notariat kontoru tərəfindən icarə

müqaviləsinə xitam verilməsi dəlilinə gəldikdə isə, işin materiallarında olan həmin notariusun MMC-yə
ünvanlanmış məktubundan (İ cild, i/v 157) görünür ki, MMC-nin icarə müqaviləsinə xitam verilməsi
barədə rəsmi müraciəti notariat kontoruna 2017-ci il 16 iyun tarixində, yəni otelin MMC tərəfindən
faktiki istifadəsinə son verildiyi 2017-ci il 17 may tarixindən bir ay sonra daxil olmuşdur.

99. Qeyd olunanları ümumiləşdirərək məhkəmə kollegiyası belə qənaətə gəlir ki, apellyasiya

instansiyası məhkəməsi otelin may ayının 17-nə kimi MMC-nin istifadəsində olduğu barədə nəticəyə
gələrkən qanunvericiliyin tələblərini pozmamışdır.

100. Şərh olunanlara və MPM-in 417-419-cu maddələrinə əsasən məhkəmə kollegiyası

QƏRARA ALDİ:

İlkin iddia üzrə iddiaçı və qarşılıqlı iddia üzrə cavabdehin kassasiya şikayəti təmin

edilməsin.

İlkin iddia üzrə cavabdeh və qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçının kassasiya şikayəti təmin

edilməsin.

Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2021-ci il 27 may tarixli 2-

2(103)-82/2021 saylı qətnaməsi həmin kassasiya şikayətlərinə münasibətdə dəyişdirilmədən

saxlanılsın.

Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.