2-2[102]-460/2022 qərar mətni

PDF

Azərbaycan Respublikası adından

QƏRAR

Bakı şəhəri

İş № 2-2(102)-460/2022

21.09.2022

ALİ MƏHKƏMƏ

Azərbaycan Respublikası adından

Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin

Kommersiya Kollegiyasının

 

İddiaçı x1 Cavabdeh MMC-yə

qarşı iş üzrə

 
 

Q Ə R A R İ

 
 

 
 
 
 
 
 
 

 

 

  

Açar sözlər: icarə haqqı borcunun ödənilməsi

Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası, hakim Abiyeva

Kəmalə Nəbi qızının sədrliyi ilə və məruzəsi ilə, hakimlər Həsənov Vüqar Təvəkgül oğlu və
Qəribov Bəhman Fərhad oğlundan ibarət tərkibdə,

Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2022-ci il 10 mart tarixli 2-

2(103)-197/2022 saylı qətnaməsindən iddiaçı x1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə
yazılı icraat qaydasında baxılmışdır.

I.

İŞİN HALLARİ

1. 2015-ci il 18 dekabr tarixli, 1119 nömrəli icarəyə verilməsi haqqında müqavilədən

görünür ki, Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti (bundan sonra-“üçüncü şəxs”) tərəfindən 2015-ci il 19
oktyabr tarixli, 432 saylı sərəncamı ilə, 2015-ci il 7 dekabr tarixli, 13144 saylı inşaat pasportu
əsasında ünvan 1 ünvanda yerləşən ərazidə ayrılmış torpaq sahəsi Cavabdeh MMC-nin
(bundan sonra-“cavabdeh”) icarəsinı verilmişdir.

2. Həmin 1.1-ci bəndinə əsasən üçüncü şəxs tərəfindən cavabdehə sahəsi 2.823 kv.m

olan torpaq sahəsini, o cümlədən su ilə örtülmüş sahəsini 49 il müddətinə icarəyə vermişdir;
7.3-cü bəndinə əsasən 2015-ci il 1 dekabr tarixindən icarə haqqı hesablanmışdır; 7.4-cü
bəndinə əsasən cavabdeh hər il 3.382,18 manat məbləğində icarə haqqı ödəməyi öhdəsinə
götürmüşdür. İcarəyə verilən torpaq sahəsinə dair Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti Memarlıq və
Şəhərsalma Baş İdarəsi tərəfinən 2015-ci il 7 dekabr tarixli, 15/195 saylı ayrıc aktı tərtib
olunmuşdur.

3. 2018-ci il 9 fevral tarixli, 434 nömrəli «Hüquqi və fiziki şəxslərin istifadəsinə verilmiş

torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi barədə» müqaviləyə əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu,
Xətai prospekti 2 ünvanında yerləşən 900.2 kv.m torpaq sahəsi Azərbaycan Respublikası
Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi (bundan sonra mətndə iddiaçı) tərəfindən yaşayış
binalarının tikintisi üçün cavabdehin icarəsinə verilmişdir.

3. 2018-ci il 9 fevral tarixli, 434 nömrəli müqaviləyə əsasən iddiaçı tərəfindən tərtib

olunmuş şəxsi hesab vərəqəsinə əsasən həmin müqavilə üzrə ödənilməmiş icarə haqqı
borcu 32.760 manatdır.

4. İddiaçı tərəfindən cavabdehə 2020-ci il 21 avqust tarixli pretenziya məktubu

ünvanlanaraq, tərəflər arasında bağlanmış 2018-ci il 9 fevral tarixli 434 saylı icarə müqaviləsi
üzrə icarı haqqının ödənilməsi xahiş edilmiş, əks halda qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş
qaydada müvafiq tədbirlərin həyata keçiriləcəyi bildirilmişdir.

İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları

a) Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat

5. İddiaçı cavabdehə qarşı iddia ərizəsi ilə Bakı Kommersiya Məhkəməsinə müraciət

edərək, cavabdehdən icarə haqqı borcu üzrə 32.760 manat məbləğində vəsaitin tutularaq
bank hesabına köçürülməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.

6. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, tərəflər arasında 2018-ci il 9 fevral

tarixində, 434 nömrəli icarə müqaviləsinə əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Xətai
prospekti, 2 ünvanında yerləşən 900.2 kv.m torpaq sahəsi cavabdehin icarəsinə verilmişdir.
Həmin müqavilənin şərtlərinə əsasən cavabdeh öz üzərinə icarə haqqının vaxtında və tam
həcmdə ödənilməsi vəzifəsini götürsə də, müqavilənin şərtinə əməl olunmamış, ötən müddət
ərzində icarə obyektindən istifadə edilməsinə baxmayaraq icarə haqqı ödənilməmişdir.

7. Müqavilə ləğv edilmədiyindən,hal-hazırda qüvvədə olmaqla, cavabdehin dövlət

büdcəsinə ödənilməli olan 32.760 manat məbləğində icarə haqqı borcu mövcuddur.
cavabdehə pretenziya məktubu göndərilsə də, sonuncu icarə haqqını ödəməkdən imtina
etmişdir.

8. İddiaçı tələbinin maddi hüquqi əsası kimi Azərbaycan Respublikasının Mülki

Məcəlləsinin (bundan sonra-“MM”) 700.1-ci maddəsinə, Azərbaycan Respublikası “Torpaq
icarəsi haqqında” Qanununun 23-cü maddəinsinə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin
2020-ci il 12 may tarixli 1017 nömrəli Fərmanın 4.1-ci bəndinə, həmçinin Azərbaycan
Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 23 oktyabr tarixli 845 nömrəli Fərmanına istinad
etmişdir.

9. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2021-ci il 7 oktyabr tarixli e-2-2(113)-2522/2021

saylı qətnaməsi ilə iddia tələbi təmin edilməmişdir (hakim F. Qasımov).

10. Birinci instansiya məhkəməsi gəldiyi nəticə ilə bağlı göstərmişdir ki, torpaq icarəsi

müqaviləsi real müqavilədir və bu müqavilənin qüvvəyə minməsi üçün tərəflərin öz üzərinə

hər hansı öhdəliklər götürməsi kifayət deyil, icarə predmeti olan əmlak təhvil verildikdə
müqavilə qüvvəyə minir.

11. İcarə müqaviləsi bağlandıqdan sonra cavabdehin müraciətlərinə baxmayaraq,

torpaq sahəsi sonuncuya təhvil verilməmiş, əksinə cavabdeh tərəfindən məhkəməyə təqdim
olunmuş ayrıc aktı ilə təsdiq olunur ki, həmin torpaq sahəsi 2015-ci il 18 dekabr tarixli 1119
saylı torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqaviləyə əsasən Bakı əəhər İcra
Hakimiyyəti tərəfindən ona təhvil verilmiş və icarə haqqı ödənilmişdir. 2018-ci il 9 fevral tarixli,
434 saylı “Hüquqi və fiziki şəxslərin istifadəsinə verilmiş torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi
barədə” müqaviləyə əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Xətai prospekti, 2 ünvanında
yerləşən 900.2 kv.m. torpaq sahəsinin yaşayış binalarının tikintisi üçün, cavabdehin icarəsinə
verilməsi nəzərdə tutulsa da, həmin torpaq sahəsi mülki və icarə haqqında qanunvericiliyin
tələblərinə uyğun olaraq təhvil verilməmişdir.

12. Məhkəmə gəldiyi nəticəni MM-nin 675, 700.1, 700.2, 707.1, Azərbaycan

Respublikası “Torpaq icarəsi haqqında” Qanunun 20-ci maddələrinə, Azərbaycan
Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki
Məcəlləsinin 666.1, 670.1, 670.3 və 673.1-ci maddələrinin şərh edilməsinə” dair 2012-ci il 19
dekabr tarixli Qərarına istinad etməklə əsaslandırmışdır.

13. İddiaçı tərəfindən həmin qətnamədən verilmiş apellyasiya şikayətinə qətnamənin

ləğv edilməsi, iddianın təmin edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul olunması xahiş edilmişdir.

b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat

14. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2022-ci il 10 mart tarixli

2-2(103)-197/2022 saylı qətnaməsi ilə apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, birinci instansiya
məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır (hakimlər R. Qurbanov (sədrlik
edən və məruzəçi), V. Məmmədov və V. Baxışova).

15. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi işin yuxarıda qeyd olunan hallarına istinadən

müəyyən etmişdir ki, (bax yuxarıda § 1-4) cavabdehə Bakı şəhəri İcra Hakimiyyəti Başçısının
2015-ci il 19 oktyabr tarixli, 432 saylı sərəncamı ilə Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Xətai prospekti
2 ünvanında MMC-nin mülkiyyətində olan torpaq sahəsində yaşayış və qeyri-yaşayış
binalarının layihələndirilməsi işlərinin aparılmasına icazə verilmişdir. Həmin sərəncam və
2015-ci il 07 dekabr tarixli 13144 saylı inşaat pasportu əsasında Xətai prospekti 2 ünvanında
yerləşən həmin torpaq sahəsinə dair Bakı şəhəri İcra Hakimiyyəti ilə cavabdeh arasında
2015-ci il 18 dekabr tarixində 49 il müddətinə 1119 saylı icarə müqaviləsi bağlanmış, habelə
Bakı şəhəri İcra Hakimiyyəti Memarlıq və Şəhərsalma Baş İdarəsi tərəfindən 07 dekabr
2015-ci il tarixli 15/195 saylı ayrıc aktı verilmişdir. Həmçinin Azərbaycan Respublikası Əmlak
Məsələləri Dövlət Komitəsi ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2018-ci il tarixli 434 nömrəli icarə
müqaviləsi bağlanılmış və həmin müqaviləyə əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Xətai
prospekti, 2 ünvanında yerləşən 900,2 kv.m torpaq sahəsi Cavabdeh MMC-nin icarəsinə
verilmişdir.

16. İddiaçı bildirir ki, həmin müqavilənin şərtlərinə əsasən cavabdeh öz üzərinə icarə

haqqının vaxtında və tam həcmdə ödənilməsi vəzifəsini götürsə də, müqavilənin şərtinə əməl
olunmamış, cavabdeh tərəfindən ötən müddət ərzində icarə obyektindən istifadə edilməsinə
baxmayaraq icarə haqqı ödənilməmişdir. Müqavilə ləğv edilmədiyindən hal- hazırda qüvvədə
olmaqla icarəçinin həmin müqavilə üzrə dövlət büdcəsinə ödənilməli olan 32760 manat
məbləğində icarə haqqı borcu mövcuddur. Cavabdehə xx.xx.2020-ci il tarixli, **********69
nömrəli xəbərdarlıq məktubu ilə müraciət edilsə də, cavabdeh icarə haqqını ödəməkdən
imtina etmişdir.

17. Cavabdeh iddiaya etiraz edir və bildirir ki, Bakı şəhəri İcra Hakimiyyətinin

sərəncamının yerinə yetirilməsi üçün ərazidə yerləşən köhnə yaşayış və qeyri-yaşayış
tikililərinin sökülməsi üçün öncədən "xxxx" MMC Azərbaycan Beynəlxalq Bankından kredit
almış, sakinlərlə qarşılıqlı razılaşma əsasında onların qismən köçürülməsi və müvəqqəti
kirayədə yerləşdirilməsi həyata keçirilmişdir. Azərbaycan Respublikası ƏMDK tərəfindən
söküləcək binanın və əvəzində tikilməsi nəzərdə tutulmuş B korpusunun tikintisi nəzərdə
tutulmuş torpaq sahəsinə ƏMDK ilə də icarə müqaviləsi bağlanması tələb olunmuşdur.

MMC olaraq tələb olunan torpaq sahəsinə dair Bakı şəhəri İcra Hakimiyyəti ilə icarə
müqaviləsi olduğu bildirilsə də, onlar bununla razılaşmayıb işləri dayandıracaqlarını
bildirmişlər. Cavabdeh ayrıc aktını təqdim edərək həmin torpaq sahəsi ilə artıq icarə
müqaviləsi bağlandığını bildirmişdir. Onlar ayrıc aktına baxıb onlarla bağlanan müqavilədə
nəzərdə tutulan torpaq sahəsinin dəmir yolu ilə onlara ayrılan torpaq sahəsinin arasında
olduğunu, ona görə də müqavilə bağlamaq məcburiyyətində olduğunu bildirmişlər.
Cavabdeh də digər mülkiyyətçilərinin hüquqlarının pozulmaması, onlarla bağlanmış
əvəzləşdirmə müqavilələrinin vaxtında yerinə yetirilməsi üçün məcburiyyət qarşısında
qalaraq ƏMDK ilə də 09 fevral 2018-ci il tarixli icarə müqaviləsi bağlamış və onlardan icarə
predmeti olan 900,02 kv.m torpaq sahəsinə dair ayrıc aktı verməyi xahiş etmişlər. Lakin
iddiaçı hər hansı bir ayrıc aktı təqdim etməmiş, torpaq sahəsini onlara təhvil verməmişdir.
2018-ci ilin aprel ayında dövlət orqanları tərəfindən bütün tikintilərin aparılmasına
məhdudiyyət qoyulmuş və tikintinin aparılmasına icazə verilməmişdir. 2018- ci ilin iyul
ayından etibarən tikintinin davam etdirilməsinə məhdudiyyət qoyulduğu üçün icarə
müqaviləsinə xitam verilməsi üçün ƏMDK-ya müraciət olunmuşdur. Lakin onlar tərəfindən
müqaviləyə xitam verilməmişdir. Bundan əlavə ƏMDK-nin bizimlə bağladığı icarə
müqaviləsi tamamilə qanunsuzdur. Çünki, həmin torpaq sahəsinə dair onların Bakı Şəhəri
İcra hakimiyyəti ilə icarə müqaviləsi olmuşdur. Cavabdeh dəfələrlə ƏMDK-dən onlarla
bağlanan icarə müqaviləsində göstərilən 900,02 kv.m torpaq sahəsinin harada yerləşdiyini,
həmin torpağa dair ayrıc aktını tələb etsə də, qarşı tərəf bu sənədləri təqdim etməmişdir.
Torpaq sahəsinin cavabdehin istifadəsinə verilməsi də mümkün deyildir, belə ki, həmin
sahədə evlər mövcuddur və əhali yaşayır.

18. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddianın təmin olunmamasına dair nəticəsini

onunla əsaslandırmışdır ki, iddia tələblərinin qanuni əsasını Mülki Məcəllənin 700.1-ci
maddəsi təşkil edir. Həmin maddənin tələblərinə görə icarə müqaviləsi əmlak kirayəsi
müqaviləsidir. Bu müqaviləyə görə kirayəyə verən (icarəyə verən) kirayəçiyə (icarəçiyə)
icarəyə götürdüyü obyektdən və ya hüquqdan istifadə ilə yanaşı bəhərdən istifadə etmək və
gəlir götürmək hüququ da verir. İcarəçi icarəyə verənə müəyyənləşdirilmiş icarə haqqı
ödəməyə borcludur.Həmçinin “Torpaq icarəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası
Qanununun 23-cü maddəsinə əsasən torpaq sahəsindən istifadəyə görə icarə haqqını,
digər tədiyyələri vaxtında ödəmək icarəçinin vəzifəsinə daxildir. Lakin hazırki işdə həmin
maddənin dispozitiv şərtləri mövcud deyildir.

19. Belə ki, qeyd olunan maddədən də görünür ki, icarə müqaviləsi üzrə öhdəlik

ilknövbədə icarəyə verənin üzərinə düşür və o, yalnız icarə obyektini icarəçiyə təhvil
verdikdən sonra icarəçinin icarə haqqını ödəmək öhdəliyi yaranır. Lakin iddiaçı bununla
bağlı heç bir sübutu (təhvil-təslim və ya ayrıc aktı) təqdim etməmiş və MPM-nin 77.1-ci
maddəsi üzrə öz üzərinə düşən sübut etmə vəzifəsini yerinə yetirə bilməmişdir. Əksinə,
cavabdeh tərəfindən məhkəməyə təqdim olunmuş ayrıc aktı və ödəniş sənədləri ilə təsdiq
olunur ki, həmin torpaq sahəsi 2015-ci il 18 dekabr tarixli 1119 saylı, torpaq sahəsinin
icarəyə verilməsi haqqında müqaviləyə əsasən Bakı şəhər İcra Hakimiyyətitərəfindən ona
təhvil verilib və icarə haqqı vaxtlı-vaxtında ödənilir.

20.Məhkəmə həmçinin göstərmişdir ki, iddiaçı 22 avqust 2018-ci il tarixli məktubla Əmlak

Məsələləri üzrə Dövlət Komitəsinə müraciət edərək, icarə müqaviləsinin ləğv edilməsini
xahiş etmişdir. Torpaq Məcəlləsinin 75-ci maddəsinin 2-ci bəndində isə müəyyən edilmişdir
ki, qanunvericilikdə başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət,
istifadə və ya icarə hüququnun xitamı bu barədə məhkəmə, müvafiq icra hakimiyyəti
orqanı və ya bələdiyyə tərəfindən qərar qəbul edildiyi tarixdən, torpaq mülkiyyətçisi,
istifadəçisi və ya icarəçisi torpaqdan və ya onun bir hissəsindən könüllü imtina etdikdə isə
müvafiq ərizə verilən tarixdən baş verilir. Göründüyü kimi iddiaçı tərəfindən cavabdehə
icarə obyektinin təhvil verilməsi vəbununla da, icarə müqaviləsi üzrə iddiaçının öz öhdəliyini
icra etməsi qəbul edilsə belə, icarə münasibətlərindən könüllü imtina etmə barədə
cavabdehin ərizəsi 2018-ciil 22 avqust tarixində iddiaçı təşkilata daxil olduğu tarixdən
cavabdehin icarə hüququna xitam verilmişdir. Bu baxımdan məhkəmə hesab etmişdir ki,

cavabdehin icarə haqqını ödəmək öhdəliyi, iddiaçının isə MM-nin 700.1-ci maddəsinə
əsasən icarə haqqını tələb etməkhüququ mövcud deyil. Ona görə də, iddia rədd
olunmalıdır.

21.İddiaçı tərəfindən həmin qətnamədən verilmiş kasasiya şikayətində həmin qətnamənin

ləğv edilməsi və iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul olunmasını xahiş edilmişdir.

Kasasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri

a) Kasasiya şikayətinin dəlilləri

22.MM-in 424.2, 424.3, 448.1-ci maddəsinin tələbləri pozulmuşdur- Hazırki müqavilə tərəflər

arasında qüvvədə olduğundan, icarə müqaviləsinə xitam verilməsi üçün əsaslar icarə
müqaviləsi ilə müəyyən edilmişdir. İcarə müqaviləsi cavabdehin müvafiq ərizəsi və razılığı ilə
bağlanmışdır və tərəflər arasında bağlanmış icarə müqaviləsinə və qanunvericiliyin qeyd
olunan tələblərinə əsasən sonuncu icarə müqaviləsi üzrə icarə haqqı ödənişlərini həyata
keçirmək öhdəliyi daşıdığından, apellyasiya məhkəməsi tərəfindən qanunvericiliyin tələblərini
pozmaqla qəbul edilmiş qətnamə ləğv olunmalıdır.

23.MPM-nin 351.3, 390.3, 405.1, 409.4, 217.3, 218.1-ci maddəsinin tələbləri pozulmuşdur-

cavabdehlə Bakı şəhəri İcra Hakimiyyəti arasında bağlanmış 2015-ci il 19 oktyabr tarixli, 432
saylı sərəncam əsasında torpaq sahəsi icarəyə verilmiş və iddiaçı ilə cavabdeh arasında
icarəyə dair müqavilə bağlanılmışdır. Qeyd edilmiş torpaq sahəsinə dair icarə haqqı
ödənişləri cavabdehlə bağlanmış müqavilə üzrə həyata keçirilmişdir. Həmçinin, cavabdehlə
Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti arasında bağlanmış icarə müqaviləsi üzrə aparılmış icarə haqqı
ödənişləri ilə bağlı apellyasiya məhkəməsinə heç bir sübut təqdim edilməmiş və məhkəmə
tərəfindən icarə haqqı ödənişlərinin həyata keçirildiyi bildirilmişdir. İcarə müqaviləsi
cavabdehə ünvanlanmış ərizə əsasında bağlanılmış, icarəçi tərəfindən icarə haqqının
ödənilməsi də müəyyən müddətdə həyata keçirilmiş və bu da icarəçinin müqaviləni öz
iradəsinə uyğun olaraq bağlayaraq icra etdiyini təsdiq etmişdir. İddiaçı tərəfindən müqavilənin
şərtləri pozulmadığından, qarşı tərəfin müqavilənin ləğv edilməsi üçün heç bir hüquqi əsası
mövcud olunmamışdır.

24.Məhkəmə öz qətnaməsini lazımi qaydada əsaslandırmadığından, iş üçün əhəmiyyətli

olan bütün faktiki halları araşdırmamış və əsassız qərar qəbul etmişdir.

b) Kasasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri

25.Kasasiya şikayətində irəli sürülən dəlillər isə əsassızdır və mahiyyətcə düzgün olan

apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün əsas ola bilməz. Kassasiya
şikayətinin dəlilləri apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə eynilik təşkil edir. Apellyasiya
instansiyası məhkəməsinin qətnaməsində həmin dəlillərə hüquqi qiymət verilmiş maddi və
prosessual normaların pozulmasına və düzgün tətbiq edilməməsinə yol verilməmişdir.

26.Torpaq icarəsi müqaviləsi real müqavilədir və bu müqavilənin qüvvəyə minməsi üçün

tərəflərin öz üzərinə hər hansı öhdəliklər götürməsi kifayət deyildir. İcarə predmeti olan əmlak
təhvil verildikdə müqavilə qüvvəyə minir. İcarə müqaviləsi bağlandıqdan sonra cavabdehin
müraciətlərinə baxmayaraq, torpaq sahəsi sonuncuya təhvil verilməmişdir. Əksinə, cavabdeh
tərəfindən məhkəməyə təqdim olunmuş ayrıc aktı ilə təsdiq olunur ki, həmin torpaq sahəsi
2015-ci il 18 dekabr tarixli 1119 sayli torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqaviləyə
əsasən Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti tərəfindən ona təhvil verilmiş və icarə haqqı
odənilməmişdir. 2018-ci il 9 fevral tarixli, 434 saylı “Hüquqi və fiziki şəxslərin istifadəsinə
verilmiş torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi barədə” müqaviləyə əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi
rayonu, Xətai prospekti, 2 ünvanında yerləşən 900.2 kv.m torpaq sahəsinin yaşayış
binalarının tikintisi üçün iddiaçının icarəsinə verilməsi nəzərdə tutulsa da, həmin torpaq
sahəsi mülki və icarə haqqında qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq təhvil verilmədiyinə
görə kasasiya şikayəti rədd olunmalıdır.

27.MM-nin 700.1-ci maddəsinin tələblərinə görə icarə müqaviləsi əmlak kirayəsi

müqaviləsidir. Bu müqaviləyə görə kirayəyə verən (icarəyə verən) kirayəçiyə (icarəçiyə)
icarəyə götürdüyü obyektdən və ya hüquqdan istifadə ilə yanaşı bəhərdən istifadə etmək və
gəlir götürmək hüququ da verir. İcarəçi icarəyə verənə müəyyənləşdirilmiş icarə haqqı
ödəməyə borcludur.

28.“Torpaq icarəsi haqqında” Qanuna əsasən, torpaq sahəsindən istifadəyə görə icarə

haqqını, digər tədiyyələri vaxtında ödəmək icarəçinin vəzifəsinə daxildir. Lakin hazır ki işdə
həmin maddənin dispozitiv şərtləri mövcud deyil. Əksinə, cavabdeh tərəfindən məhkəməyə
təqdim olunmuş ayrıc aktı və ödəniş sənədləri ilə təsdiq olunur ki, həmin torpaq sahəsi 2015-
ci il 18 dekabr tarixli 1119 saylı torpaq sahəsinin icarəyə verilməsi haqqında müqaviləyə
əsasən Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti tərəfindən cavabdehə təhvil verilib və icarə haqqı vaxtı-
vaxtında ödənilir. İddiaçı tərəfindən cavabdehə icarə obyektinin təhvil verilməsi və bununla
da, icarə müqaviləsi üzrə iddiaçının öz öhdəliyini icra etməsi sübut olunmur.

29.Cavabdeh iddiaçıya 2018-ci il 22 avqust tarixli məktubla müraciət edərək, icarə

müqavilənin ləğv edilməsini xahiş etmişdir. Torpaq Məcəlləsinə əsasən müəyyən edilmişdir
ki, qanunvericilikdə başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, torpaq sahəsi üzərində mülkiyyət,
istifadə və ya icarə hüququnun xitamı bu barədə məhkəmə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı
və ya bələdiyyə tərəfindən qərar qəbul edildiyi tarixdən, torpaq mülkiyyətçisi, istifadəçisi və ya
icarəçisi torpaqdan və ya onun bir hissəsindən könüllü imtina etdikdə isə müvafiq ərizə
verilən tarixdən baş verilir.

30.İddiaçı tərəfindən cavabdehə obyektinin təhvil verilməsi və bununla da, icarə

müqaviləsi üzrə

iddiaçının

öz öhdəliyini icra

etməsi qəbul edilsə

belə,

icarə

münasibətlərindən könüllü imtina etmə barədə cavabdehin ərizəsi 2018-ci il 22 avqust tarixdə
iddiaçı təşkilata daxil olduğu tarixdən cavabdehin icarə hüququna xitam verilmişdir. Bu
baxımdan apellyasiya məhkəməsi hesab etmişdir ki, cavabdehin icarə haqqını ödəmək
öhdəliyi, iddiaçının isə MM-nin 700.1-ci maddəsinə əsasən icarə haqqını tələb etmək hüququ
mövcud deyil. Belə olan halda iddia rədd edilməlidir.

İİ. KASASİYA ŞİKAYƏTİNİN MÜMKÜNLÜYÜ, KASASİYA BAXİŞİNİN HƏDLƏRİ

31.Kassasiya şikayəti vaxtında, yəni apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin

təqdim olunduğu gündən 2 ay müddətində verilmiş (MPM-in 405.0.2-ci maddəsi),
kassasiya şikayətinin məzmunu MPM-in 407-ci maddəsinin tələblərinə uyğundur. Ona
görə də, şikayət mümkün hesab edilmişdir.

32. MPM-in 403 və 416-cı maddələrinin tələblərinə əsasən məhkəmə aktının qanuniliyi və

əsaslılığı tam olaraq yoxlanılacaqdır.

33.Kassasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin faktiki halları yoxlanılmasa da

apellyasiya instansiyası məhkəməsinin maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün
tətbiq edib-etməməsini yoxlayarkən hüquqi məsələlərin düzgün qiymətləndirilməsi üçün
işin faktiki hallarının nəzərə alınması və onlara istinad olunması zəruridir. Kassasiya
instansiyası məhkəməsinin işin müəyyən edilmiş faktiki hallarına istinad etməsi faktiki
halların yoxlanılması və araşdırılması kimi qiymətləndirilməməlidir.

İİİ. TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ

34.Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin müvafiq müddəalarında aşağıdakılar

nəzərdə tutulur:

“Maddə 675. Əmlak kirayəsi müqaviləsi

Əmlak kirayəsi müqaviləsinə görə, kirayəyə verən əşyanı kirayəçinin istifadəsinə

verməyi, kirayəçi isə bunun üçün kirayəyə verənə kirayə haqqı ödəməyi öhdəsinə
götürür.”

“Maddə 700. İcarə müqaviləsi

700.1. İcarə müqaviləsi əmlak kirayəsi müqaviləsidir. Bu müqaviləyə görə

kirayəyə verən (icarəyə verən) kirayəçiyə (icarəçiyə) icarəyə götürdüyü obyektdən və
ya hüquqdan istifadə ilə yanaşı bəhərdən istifadə etmək və gəlir götürmək hüququ da
verir. İcarəçi icarəyə verənə müəyyənləşdirilmiş icarə haqqı ödəməyə borcludur.

700.2. İcarə predmeti torpaq sahələri, binalar, daşınar əşyalar, hüquqlar və

müəssisələr ola bilər.

...”

“Maddə 707. İcarəyə götürülmüş torpağın təsviri

707.1. İcarə müqaviləsi üzrə hüquq münasibətlərinə girməzdən əvvəl icarəyə

verən və icarəçi icarəyə verilən torpağın təsvirini birlikdə tərtib etməlidirlər. Təsvirdə
torpağın həcmi, habelə verildiyi an olduğu vəziyyət göstərilir. Təsvir hüquq
münasibətlərinə xitam verildikdə də tərtib edilir. Təsvirə onun tərtib olunduğu günün
tarixi qoyulmalı və müqavilənin hər iki iştirakçısı imza atmalıdır.

...”

35.Azərbaycan

Respublikası

Konstitusiya

Məhkəməsi

Plenumunun

“Azərbaycan

Respublikası Mülki Məcəlləsinin 666.1, 670.1, 670.3 və 673.1-ci maddələrinin şərh
edilməsinə” dair 2012-ci il 19 dekabr tarixli Qərarında müvafiq müddəalarında aşağıdakılar
nəzərdə tutulur:

“...
MM-in 666.1-ci maddəsinə görə bağışlama müqaviləsi sağ ikən bağlanan elə

müqavilədir ki, onun əsasında hədiyyə verən öz əmlakının bir hissəsini bağışlamaqla
hədiyyə alanı zənginləşdirir, həm də bu cür bağışlama hədiyyə alan tərəfindən heç bir
cavab xidməti ilə şərtləndirilmir. Bağışlama müqaviləsi hədiyyə alanın hədiyyəni qəbul
etməsi ilə bağlanmış sayılır. Əgər bağışlama öhdəliklə şərtləndirilməyibsə, hədiyyənin
qəbul olunduğu ehtimal olunur.

Bağışlama müqaviləsinin aşağıdakı xüsusiyyətlərini fərqləndirmək mümkündür:

• bağışlama müqaviləsi əvəzsiz müqavilədir, yəni hədiyyə verənin təmənnasız iradə

ifadəsinə əsaslanır və onun bəhrələnməsi istisna edilir;

• hədiyyə alanın əmlakı artır;
• hədiyyə alanın əmlakının artımı hədiyyə verənin əmlakının azalması nəticəsində

əmələ gəlir;

• hədiyyə verənin hədiyyəni bağışlamaq niyyəti olur;
• hədiyyə alanın hədiyyəni qəbul etməyə razılığı olur.

Mülki qanunvericilikdə bağışlama müqaviləsinin real və konsensual formaları

vardır. Hədiyyə verən hədiyyəni bağışlamaqla hədiyyə alanı zənginləşdirdikdə
bağışlama müqaviləsi real müqavilə hesab olunur, yəni bu müqavilənin bağlanması
barədə razılıq əldə olunmaqla yanaşı əmlak və ya əmlak hüquqları verilir.

...”

“...

MM-in 670.1-ci maddəsinə görə bağışlama şərtlərin və ya öhdəliklərin yerinə

yetirilməsindən asılı edilə bilər. Əgər bağışlama öhdəliklə şərtləndirilməyibsə,
hədiyyənin qəbul edildiyi ehtimal olunur. Yəni bu növ müqavilələr müəyyən öhdəliklə
şərtləndirildiyi halda belə, hədiyyə alanın hədiyyəni qəbul etməyə razılığının mövcud
olması müqavilənin bağlanmış hesab olunması üçün vacibdir. Bağışlama müqaviləsi
üzrə öhdəlik hədiyyə verəndə yaranır və hədiyyə predmetinin hədiyyə alana
verilməsində ifadə olunur.

Müqavilə üzrə hüquq və vəzifələrin icra edilməsi halları qeyri-müəyyənlik

əlamətinə malik olduqda bağışlama müqaviləsi şərtlərlə bağlanmış müqavilə hesab
edilir. Əgər şərt kimi qaçılmaz (labüd) olaraq yaranacaq hal göstərilmişsə, belə
müqavilə şərtli bağışlama müqaviləsi hesab edilə bilməz. Bu əvvəlcədən bəlli olan,

müəyyən vaxtdan hədiyyəni bağışlamaq vədini özündə əks etdirən sadə şərtsiz
bağışlama müqaviləsidir.

...”

“...

MM-in 670.3-cü maddəsinə əsasən bağışlama müqaviləsinə uyğun olaraq

hədiyyə verən və onun vərəsələri hədiyyə alanın götürdüyü öhdəliyin icra
edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi barədə iddia verə bilərlər. Əgər
öhdəliyin icrası ilə ictimai mənafelərə riayət edilirsə, hədiyyə verənin ölümündən
sonra icranı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tələb edə bilər.

Beləliklə, hədiyyə alan öhdəliklə şərtləndirilən bağışlama müqaviləsini

bağlamışsa və sonradan onun icrasından imtina etməmişsə, müqavilənin tam və
lazımınca icrasına görə məsuliyyət daşıyır. Belə öhdəliyin icra edilməməsi və
lazımınca icra edilməməsi hədiyyə verənə, onun vərəsələrinə, eləcə də müvafiq
icra hakimiyyəti orqanına (ictimai mənafe tələb etdikdə) iddia qaldırmaqla
pozulmuş hüquqlarının bərpa edilməsini tələb etmək hüququ verir.

Bununla yanaşı nəzərə alınmalıdır ki, bağışlama müqaviləsi şərtlərin və ya

öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən asılı edilməklə bağlandıqda müqavilə üzrə
hədiyyə alan üzərinə götürdüyü öhdəliyi icra etməlidir.

...”

“...
MM-in 673.1-ci maddəsində qeyd edilən “bağışlamaqdan imtina” müddəası

əmlak bağışlanana qədər edilən imtinanı deyil, əmlak bağışlanandan və o, hədiyyə
alanın mülkiyyətinə keçdikdən sonra edilən imtinanı ehtiva edir. Həmin maddəyə
əsasən hədiyyə alan hədiyyə verənin və ya onun yaxın qohumunun barəsində ağır
cinayət törətdikdə; hədiyyə alan ailə hüquq münasibətlərinə uyğun olaraq onun
üzərinə qoyulmuş vəzifələri hədiyyə verənin və ya onun yaxın qohumlarının biri
barəsində kobudcasına pozduqda; o, bağışlama ilə bağlı öhdəlikləri əsassız olaraq
icra etmədikdə hədiyyə verən bağışlamaqdan imtina edə bilər. Göstərilən hallardan
əlavə olaraq vəd verildikdən sonra hədiyyə verənin əmlak münasibətləri
bağışlamanı onun üçün son dərəcə ağır yükə çevrilə biləcəyi dərəcədə dəyişməsi
və ya hədiyyə verənin ailə hüquq münasibətləri üzrə əvvəllər olmamış, yaxud çox
cüzi həcmdə olmuş öhdəliklərin yaranması bağışlama barəsində verdiyi vədin ləğv
edilməsi və onun icrasından imtina edilməsi hallarına aiddir.

...”

36.Azərbaycan Respublikası “Torpaq İcarəsi haqqında” Qanununun müvafiq

müddəalarında aşağıdakılar nəzərdə tutulur:

“M a d d ə 2 0 . İcarəyəverənin vəzifələri

İcarəyəverənin vəzifələri aşağıdakılardır:

icarəyə verilən torpaq sahəsini icarə müqaviləsi və torpaq qanunvericiliyi

ilə nəzərdə tutulmuş qaydada icarəçiyə təhvil vermək;

icarəyə verilmiş dövlət mülkiyyətində olan torpaq sahəsi özəlləşdirilərkən, bu

sahənin satın alınmasını ilk növbədə icarəçiyə təklif etmək;

icarə müqaviləsinin şərtlərinə əməl etmək, müqavilənin müddəti qurtardıqda

və ya

müqavilə vaxtından əvvəl

ləğv

edildikdə,

müqavilədə başqa

hal

nəzərdə tutulmamışdırsa, onun razılığı ilə icarəçinin vəsaiti hesabına aparılmış tikinti
işlərinin dəyərini ödəmək;

qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri həyata keçirmək.”

“ M a d d ə 2 3 .    İcarəçinin vəzifələri

İcarəçinin vəzifələri aşağıdakılardır:
icarəyə götürülmüş torpaqlardan təyinatı üzrə istifadə etmək;

icarə müqaviləsinin şərtlərinə və torpaq

qanunvericiliyinin

tələblərinə riayət

etmək;

icarəyə götürülmüş kənd

təsərrüfatı təyinatlı torpaqların

mühafizəsi,

keyfiyyətinin qorunması, bərpası və yaxşılaşdırılması üçün müvafiq aqrotexniki
tədbirlər görmək;

icarəyə götürülmüş torpaq sahələrini müqavilənin müddəti başa çatdıqdan

sonra vaxtında geri qaytarmaq;

icarəyə götürülmüş torpaq sahəsinə, ətraf mühitə və əhalinin sağlamlığına

ziyan vurmamaq;

torpaq

sahəsindən

istifadəyə görə icarə haqqını,

digər

tədiyələri

vaxtında ödəmək;

qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş digər vəzifələri həyata keçirmək.”

37.Azərbaycan Respublikası “Torpaq Məcəlləsi” Qanununun müvafiq müddəalarında

aşağıdakılar nəzərdə tutulur:

“ M a d d ə

7 5 .  Torpaq sahələri üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə

hüquqlarına xitam verilməsi qaydaları

1. Bu Məcəllənin 73-cü maddəsinin 1-ci bəndinin 6-cı abzasında nəzərdə

tutulmuş halda torpaq sahəsindən istifadə hüququna müəssisə, idarə və təşkilatın
müdiriyyəti tərəfindən, 11-ci abzasında nəzərdə tutulmuş halda torpaq üzərində
mülkiyyət və icarə hüququna müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən, əvəzsiz
istifadə hüququna isə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin vəsatəti
üzrə məhkəmə tərəfindən, qalan abzaslarda nəzərdə tutulmuş hallarda isə torpaq
üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə hüququna məhkəmə, daimi istifadə hüququna
isə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə tərəfindən xitam verir.

2. Qanunvericilikdə başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, torpaq sahəsi üzərində

mülkiyyət, istifadə və ya icarə hüququnun xitamı bu barədə məhkəmə, müvafiq icra
hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə tərəfindən qərar qəbul edildiyi tarixdən, torpaq
mülkiyyətçisi, istifadəçisi və ya icarəçisi torpaqdan və ya onun bir hissəsindən
könüllü imtina etdikdə isə müvafiq ərizə verilən tarixdən baş verilir.

3. Bu Məcəllənin 73-cü maddəsinin 1-ci bəndinin 5-ci, 7-ci, 10-cu abzaslarında

nəzərdə tutulan hallarda torpaq sahələri üzərində mülkiyyət, istifadə və icarə
hüquqlarına xitam verilməsi haqqında qərar, buraxılmış nöqsanların (pozuntuların)
müəyyən edilmiş vaxtda aradan qaldırılması barədə xəbərdarlıqdan sonra tədbirlər
görülmədikdə qəbul edilir

.

4. Məhkəmə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ya bələdiyyə torpaq sahəsi

üzərində mülkiyyət, istifadə və ya icarə hüququna xitam verilməsi barədə qərar
qəbul edərkən, torpaq mülkiyyətçilərinə, istifadəçilərinə və icarəçilərinə torpaqların
keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına çəkdikləri xərclərin ödənilməsi və ya onların
torpaqdan səmərəsiz istifadə etməsi nəticəsində vurduqları zərərin ödənilməsi
barədə göstərişlər də verə bilərlər.

5. Torpaq sahələri üzərində istifadə və ya icarə hüququna xitam verilməsi

barədə məhkəmənin, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya bələdiyyənin
qərarından qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada müvafiq məhkəməyə şikayət
vermək olar.

6. Torpaq üzərində hüquqlara xitam verilmə qaydası bu Məcəllə ilə nəzərdə

tutulmadıqda, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə müəyyən edilir.

38.Azərbaycan

Respublikası

Mülki

Prosessual

Məcəlləsinin

müvafiq

müddəalarında aşağıdakılar nəzərdə tutulur:

“Maddə 14. İş üzrə məhkəmə baxışının prinsipləri
 ...
14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan

istifadə etməlidir.

...”

“Maddə 76. Sübutlar
 
76.1. Tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək

üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə
müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada
əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur.

76.2. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində

müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən
şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir.

76.3. Qanunu pozmaqla əldə edilmiş sübutlardan istifadə olunmasına yol

verilmir.”

 
“Maddə 77. Sübut etmə vəzifəsi

77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları

sübut etməlidir.

...”

“Maddə 78. Sübutların təqdim edilməsi və tələb olunması

78.1. Sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə

işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər təqdim edilir. Məhkəmə
baxışı zamanı sübutların təqdim edilməsinə o halda yol verilir ki, bunun üçün əsaslar
məhkəmə baxışı gedişində əmələ gəlmiş olsun və ya işdə iştirak edən şəxslər işin
məhkəmədə baxılmağa hazırlanması yekunlaşana qədər sübutların təqdim
edilməsinin onlardan asılı olmayan səbəblərə görə mümkün olmadığını əsaslandırsın.

...”

“Maddə 88. Sübutların qiymətləndirilməsi

Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin

sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir
sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.”

...”

IV. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi

39.Məhkəmə kollegiyası iddiaçının kassasiya şikayətinin dəlillərinə qiymət verərkən

nəzərə alır ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya
şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən
maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır (MPM-nin
416.1-ci maddəsi)

40. “Kassasiya məhkəməsi sübut və faktlara yenidən qiymət vermədən işin hallarını

müəyyən olunmuş kimi qəbul edərək, apellyasiya məhkəməsinin qərarının mahiyyəti üzrə
düzgün olub-olmamasını yoxlamır, onu yalnız məhkəmə tərəfindən qanunun tələblərinə
riayət olunub-olunmaması maraqlandırır, çünki həmin məhkəmənin fəaliyyətinin
fundamental prinsipinə görə, “kassasiya məhkəməsi işi deyil, qərarı mühakimə edir”.
Məhkəmə aktı o zaman qanuni hesab olunur ki, mübahisəyə prosessual qanunla müəyyən
olunmuş qaydalara uyğun olaraq baxılmış və qərar qəbul olunmuş, mübahisələndirilən
münasibətlər isə onlara dair maddi hüquq normaları ilə müəyyən edilmiş qaydalarla
tənzimlənmişdir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun «Azərbaycan Respublikası Mülki
Prosessual Məcəlləsinin 420-ci maddəsinin şərh edilməsinə dair» 2012-ci il 28 fevral tarixli
Qərarı
).

41.İddiaçının kassasiya şikayətinin dəlilləri apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə eynidir.

Məhkəmə kollegiyası iddiaçının dəlillərinə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin tam
hüquqlu məhkəmə kimi mahiyyəti üzrə baxaraq verdiyi hüquqi qiymətləndirmə və maddi
hüquq normalarının tətbiqi ilə bağlı gəldiyi nəticə ilə razılaşır (bax yuxarıda §§ 18-19).

42. Bununla belə məhkəmə kollegiyası qeyd edilməsini zəruri hesab edir ki,

apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddianın əsassız olmasına dair mövqeyini
əsaslandırmaq üçün həmçinin iddiaçıya ünvanlanmış ərizə əsasında cavabdehin
sözügedən icarə müqaviləsi üzrə icarə hüququna xitam verilməsinə istinad etmişdir (bax
yuxarıda § 20).

43. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin iddianın rədd

edilməsi üçün § 20-də qeyd olunan qiymətləndirməsi ilə razılaşmır. Belə ki, hazırki
iddianın predmetini tərəflər arasında 2018-ci il 9 fevral tarixində bağlanmış 434 saylı icarə
müqaviləsi üzrə icarə haqqının tutulması təşkil edir. İcarə obyektinin təhvil verilməməsi
səbəbindən, hazırda icarə haqqı üzrə tələb təmin edilməsə də, bu hal daha sonra
icarəyəverənin müqavilə üzrə öhdəliklərinə əməl edərək, müvafiq torpaqayırma sənədləri
ilə birgə icarə sahəsini icarəyəverənə təhvil verməsini istisna etmir. Nəzərə alınmalıdır ki,
işin materiallarına həmin icarə müqaviləsinin ləğv edilməsi və ya müqavilə münasibətlərinə
xitam verilməsinə dair hər hansı mötəbər sübut əlavə edilməmişdir. İcarə müqaviləsinin
1.3-cü bəndinə əsasən torpaq sahəsinin təyinatı, planı, ölçüləri və sərhədləri müqavilənin
ayrılmaz hissəsi hesab edilən müvafiq sərəncam, baş plan, texniki pasport və inşaat
pasportunda göstərilir.

44. İcarə müqaviləsinə xitam verilməsinə gəldikdə, sözügedən icarə müqaviləsinin 7-

ci bəndində müqaviləyə xitam verilməsinin əsasları müəyyən edilmişdir. Müqavilənin
həmin bəndi ilə bağlı tərəflər arasında yarana biləcək mübahisə ayrıca iddianın predmetini
təşkil edə bilər.

45. İşin materiallarından göründüyü kimi, hazırki işə birinci instansiya məhkəməsində

baxılarkən, cavabdeh tərəflər arasında bağlanmış 2018-ci il 09 fevral tarixli, 434 saylı icarə
müqaviləsinə xitam verilməsinə dair qarşılıqlı iddia vermiş, lakin iddia ərizəsi MPM-nin
152.1, 152.1.4, 152.1.6-cı maddələrinə əsasən geri qaytarılmışdır.

46. Bu baxımdan məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası

məhkəməsinin § 20-də göstərilən qiymətləndirməsi iddianın predmeti ilə uyğunluq təşkil
etməmişdir. Bununla belə Kollegiya iddianın əsassız olmasına dair apellyasiya
instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticəni (bax yuxarıda §§ 18-19) maddi və prosessual
hüquq normalarının tələblərinə uyğun hesab etdiyi üçün, § 20-də göstərilən
qiymətləndirməni mahiyyəti üzrə düzgün qətnamənin ləğvi üçün əsas hesab etmir.

47. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası yuxarıda göstərilənlərə əsasən belə qənaətə

gəlir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin iş üzrə qətnaməsi dəyişdirilmədən
saxlanmalı, kassasiya şikayəti isə əsassız olduğundan təmin edilməməlidir.

48. Məhkəmə kollegiyası MPM-in 416-419-cu maddələrini rəhbər tutaraq

QƏRARA ALDİ:

Kassasiya şikayəti təmin edilməsin.
Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2022-ci il 10 mart

tarixli, 2-2(103)-197/2022 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın.

Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.

Sədrlik edən:

K.N.Abiyeva

Hakimlər:

B.F.Qəribov

V.T.Həsənov